Welcome Guest! To enable all features please Login or Register.

Notification

Icon
Error

31 Pages«<2627282930>»
Options
View
Go to last post Go to first unread
Hạ Vi  
#541 Posted : Thursday, October 25, 2012 6:06:58 PM(UTC)
Hạ Vi

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Moderator, Registered
Joined: 3/15/2011(UTC)
Posts: 5,595
Location: CỏThơm

Thanks: 4254 times
Was thanked: 10700 time(s) in 2632 post(s)


UserPostedImage


Đi qua mùa lũ
Nguyên Tú My


Mùa Thu ở miền Đông thường bắt đầu bằng những cơn mưa. Buổi sáng nắng tinh khôi, e ấp chùm hoa chúm chím hơi sương. Trưa đến gió trở lao xao, mây xám kéo về ủ dột cả bầu trời. Ngày chợt dài hơn bởi những cơn gió lạnh triền miên. Người ở một góc trời này mà lòng sao cứ nhớ về một vùng đất nào đó ở mãi bên kia bờ đại dương.

Mảnh đất nhỏ bé có dáng lưng cong còm cõi của bà mẹ quê lam lũ. Mùa này ở nơi ấy cũng bắt đầu cho những ngày se sắt lạnh.


“Quê hương em nghèo lắm ai ơi
Mùa Đông thiếu áo, hè thời thiếu ăn
Trời rằng, trời hành cơn lụt mỗi năm…”

Tiếng sông Hương – Phạm Đình Chương


Ngày mưa lũ về, nước từ thượng nguồn đổ xuống, nước từ sông lớn dâng lên. Ghe thuyền chèo chống qua từng dãy phố, làng mạc. Nước lấp liếm mảnh ruộng hoa màu của người nông dân cả năm trời đổ mồ hôi chăm chút. Nước mắt của trời cũng là nước mắt của người. Nước mắt rơi trước cơn thiên tai bão lụt hàng năm đổ lên thân phận người lam lũ. Đường từ miền Trung xuôi về phía Bắc không có những cánh đồng bao la cò bay thẳng cánh ngút ngàn trên ruộng lúa chín vàng như đất phương Nam. Đất miền Trung khô cằn, thời tiết lại khắc nghiệt với người dân nghèo chỉ có hai bàn tay, cái rựa cái cuốc thì làm sao chống chọi được với những đổ vỡ, điêu tàn của mùa bão lụt. Có lẽ vì thế mà cái nghèo cứ đeo đẳng mãi không thôi.

Chiều xa xăm trên tầng cao ốc giữa phố thị đông người. Ngoài trời sương giăng mờ mịt. Công việc của những ngày cuối năm chất ngất bộn bề, cứ ngưng tay là anh lại nghe tiếng trống hộ đê vang lên dồn dập trong tâm tưởng. Trong cơn mưa lũ con đê oằn mình chống đỡ làn sóng dữ dội vào bờ. Anh thấy thấp thoáng bóng dáng mẹ anh liêu xiêu gánh đất hộ đê dưới cơn mưa xối xả trên đầu. Chiếc nón lá sũng nước mềm oặt che ngang khuôn mặt khắc khổ của mẹ anh, của chị anh, của những người dân nghèo lam lũ.


UserPostedImage


Nhìn lại hình ảnh của quê mình sau cơn bão lụt. Người phụ nữ chân trần len lỏi qua ruộng bắp vừa bị cơn bão tàn phá tìm mót những trái bắp còn sót lại trên cánh đồng đầy bùn đất. Xóm làng xơ xác những rác rưởi, người lại còng lưng tìm bới trong mảnh điêu tàn mong mót lại được chút mất mát vừa qua. Người dân đã nghèo lại nghèo thêm khi bao vốn liếng cho một vụ lúa giờ chỉ còn lại cánh đồng lở loang bùn đất. Những tấm lưng lại còng thêm đi vì gánh nặng âu lo trước miếng cơm manh áo đổ về. Chị đã thẫn thờ ái ngại trước số phận hẩm hiu của người dân quê và dường như có đôi chút ích kỷ khi thầm so sánh với đời sống mình đang có.

Vùng đất nơi chị sống bình yên hơn, trẻ con vẫn đến trường đều đặn mỗi sáng trong bộ quần áo sạch sẽ tươm tất. Người dân có những nhu cầu thiết yếu của xã hội từ những đồng tiền đóng thuế lợi tức hàng năm. Và chị đã tự an ủi lòng trắc ẩn của mình bằng phần số. Mỗi con người là bấy nhiêu số phận. Số phận của quê mình mong manh như thế đó, có thương có tủi cũng chỉ thế thôi. Và chị yên tâm tắt máy, dỗ giấc ngủ bằng tiếng nhạc miên man “ruộng khô, có những ông già rách vai cuốc đất bên đàn trẻ gấy… có người bừa thay trâu cày…” (Quê nghèo – Phạm Duy )

Và trong giấc ngủ giữa đêm về sáng, chị thấy những con người nón lá, áo tơi lầm lũi đi trong cơn bão. Họ cong tấm lưng chịu đựng trận gió lũ quật mạnh lên người mình nhưng đầu vẫn chúi về phía trước, về phía con đê lấp lánh ánh đèn chống lũ.

Ở con sông kia, nước dâng lên cuồn cuộn…



Tiếng sông Hương
Nhạc sĩ: Phạm Đình Chương

click nghe nhạc / xem video >> Ca sĩ: Ngọc Hạ in Asia 53





UserPostedImage
thanks 1 user thanked Hạ Vi for this useful post.
coffeebean on 10/28/2012(UTC)
thuylinh  
#542 Posted : Saturday, October 27, 2012 1:14:23 PM(UTC)
thuylinh

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/20/2011(UTC)
Posts: 534
Location: Canada

Thanks: 1187 times
Was thanked: 353 time(s) in 196 post(s)
Hình Ảnh Một Buổi Chiều



Tác giả: Lâm Tuyền

Trình bày : Sĩ Phú




http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=2zXEvOoRuF




Đàn chim tung cánh xa khuất mờ
Chiều thu lưu luyến màu thương nhớ .
Nhớ mái đầu ai nhuộm nắng vàng
Buồn biết bao giờ cho hết nguôi.

Lòng ta ai oán man mác sầu
Nhìn xa xôi nhớ thầm mong ước
Như sóng trùng dương theo cánh buồm
Là lúc quên đời không tiếc thương.

Bao năm qua ta sống giang hồ xa quê nhà .
Nơi xa xôi muôn ý phiêu lưu dâng cho đời .
Dù bao nhiêu cay đắng
Đến làm nát lòng ta
Tan nát rồi không đoái hoài .
Dù bao nhiêu sóng gió
Quyết đem chí tung hoành .
Sống quên hết bao hận bên lòng .
Hồn ta luôn vương vấn
Bóng người khuất ngàn mây
Ai biết lòng ta những khi chiều tàn .

Nhìn ta say đắm man mác sầu
Lòng ta tha thiết tình thương nhớ
E ấp ngàn câu trong mắt buồn
Người biết ta sầu muôn ý nao.

Miền xa mây núi xanh ngát màu
Hồn bơ vơ lúc hoàng hôn xuống
Khi nắng vàng phai trên núi đồi
Là lúc ta buồn bao kiếp nguôi.






UserPostedImage

thanks 1 user thanked thuylinh for this useful post.
coffeebean on 10/28/2012(UTC)
coffeebean  
#543 Posted : Sunday, October 28, 2012 12:45:08 AM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)

Hẹn ước (tiếp theo)


Gà bắt đầu gáy rộ gần xa, trời sắp hừng sáng, ba người ăn vội mấy lát bánh tét nhỏ nhoi, cái đòn bánh tét nhỏ xíu này chắc chỉ vừa lưng lửng bụng một mình ông giờ chia ba cũng phải ráng dằn bụng vậy thôi ... xong xuôi thằng bé xô cửa bước ra ngó quanh, hai ông bà cũng vội bước theo cài xong liếp cửa thằng bé thì thào

- Chú thiếm theo con nghe, mình đi vô rừng !
- Tay con đỡ đau chưa mà bỏ ra khơi khơi vậy
ông hỏi khi nhìn thằng bé bỏ tay ra ngoài tấm khăn vuông của bà gấp chéo góc cột lên cổ treo cánh tay no'
- Dạ đỡ nhiều rồi, đeo cái tòn teng này khó chịu quá, một tay làm hổng được chiện gì hết, hổng sao đâu chú
- Chú thiếm tìm khúc cây nào vừa tầm, đi kiểu này nhiều chỗ mình phải chống cây mới đi nổi, còn đập gạt nhánh chà, lùm bụi sát bên chân cho đỡ vướng, lỡ có rắn rít nó nghe bỏ chạy hổng chờ cắn mình.

Thiệt đúng là ở đâu quen đó không gì bằng sống qua trải qua. Ông có nghe mấy người làm công kể vậy nhưng quên đi mất ... Sương sớm trải giăng giăng một màn mờ đục sóng sánh như sữa loãng, đụng vào thì tan, chạm vào đầu mũi buôn buốt rát lạnh. Khí rừng còn lạnh buốt, hai ông bà rùng mình dợm bước theo thằng bé ... quả thật họ nương vào nhau mà đi, thằng bé cũng rành rẽ. Đi qua mảng cỏ hay những khoảnh rừng thưa bóng cây già cao to, chừa bóng nắng cho các loại cây nhỏ lùm bụi chen chúc mọc. Nó xăng xái rẽ bụi vạch lá tìm hái mấy nắm lá rừng chua chua ngòn ngọt ăn thấm giọng mát ruột đỡ khát nước. Đến khe suối cạn tìm chỗ bùn còn lúp xúp tí nước nó hì hục bươi tìm móc lên mớ sò bọc bùn như đá cục, tìm khe nước rửa qua , lấy đá kè bể vỏ sò, cạy ruột sò nó gói vào mấy chiếc lá đưa cho ông bà và thật nhanh nhẹn nó bỏ gọn một nhúm vào miếng nhai tóm tém ngon lành ... bà Tiến trố mắt nhìn. Bình gục gặc đầu

- Ăn được mà chú thiếm, ngon lắm, thứ này đâu có mà ăn sống mình ên dzậy! con mò được đem về má nấu nồi canh lá chua, hay nồi cháo bự ăn cả nhà. Người ở đây kêu là con trai nước ngọt, vì thịt nó ngọt lừ ... mấy bạn con bắt được là ăn liền tại chỗ như vầy nè, con thì đem về. Còn lá này là lá chua, nấu canh ăn ngon hết sức. ở đây còn có ốc suối bự, vàng lườm ăn thiệt giòn mà ngầy ngậy beo béo, phải vô mùa mưa kìa

Lá chua thì ông biết gần rẫy nhà ông có bụi lá chua ông thỉnh thoảng ra hái về nấu tô canh, cá mua của mấy người đặt lờ con suối, nhưng sò trai ăn sống thì hơi. ... sợ, thôi kệ thằng nhỏ ăn được hổng lẽ mình ngán sao.
ông đón lấy nhúm thịt sò tính sẽ nuốt đại, nhưng mớ lá bọc làm ông không thể nuốt trôi dễ dàng, ông đành trệu trạo nhai ... ai ngờ thịt trai mềm thiệt ngọt quyện vị dôn dốt chua chua của lá khế rừng nhai dập dập thiệt lạ thiệt ngon, ông quay sang bà khuyến khích

- Ăn một miếng đi, không tanh đâu, giống như ăn gỏi cá, ăn còn có sức mà đi!

Hết mớ lá chua sò sống ba người như có vẻ lại sức ... ông Tiến quơ tay hái mớ lá khế rừng cài nhét vào túi ba-lô. Đường còn xa, lặn lội sẽ nhiều thỉnh thoảng nhai ít lá chua sẽ bớt mệt, đỡ khát mà còn ngừa cảm nữa . Thằng bé dẫn ông bà dò dẫm quanh có trong rừng ...Nó tìm ra những khe đá còn rỉ rả sợi nước manh mảnh bụm tay hứng uống vốc lên rửa mặt mát lạnh tỉnh người.
Xế chiều họ nghỉ chân gần kè đá nhô ra khỏi bờ đất như một chái nhà tranh nho nhỏ ... thằng Bình chỉ hóc đá
- Từ đây đi tới xóm than hầm cũng 3, 4 tiếng nữa, cả buổi à chú
ông Tiến nhìn quanh rừng chiều đang trở màu thâm thẫm, mảng nắng heo hắt trên đọt cây cao sắp tắt, cỡ một giờ nữa thôi nắng tắt hẳn, tối mịt thằng bé sẽ chẳng thấy đường mà đi.
Nó nói 3, 4 tiếng chớ thật ra phải lâu hơn, ba người mệt đừ đói bụng đi cà lết ...

- Nè tui tính mình ở lại hốc đá này qua đêm nay, đi một chặp nữa trời tối thui không thấy đường, mà dễ gì tìm ra chỗ trú thân, co ro dựa gốc cây dễ bị nguy hiểm chẳng thà nghỉ sớm một chút, mơi sớm đi lẹ ! ba người mình nằm sát vào kè đá vừa đỡ sương đỡ gió.

Nói rồi ông lụi hụi quơ gom mớ lá khô trải sát vách đá, cành cây đá cục chất phía trước kè đá vừa cao để che chắn gió lùa, mấy con thú nhỏ lang thang tò mò tìm ăn ban đêm. Thằng Bình cũng vội vã nhặt mớ cành khô đủ cỡ to nhỏ chất đống nhỏ sát kè đá
- Chi vậy Bình, chú tìm lá lót lưng, mấy cành đó ...

Thằng Bình ngần ngừ nói với ông
- Nơi đây cũng xa nhiều, mình đi cả ngày hổng gặp ai, mình nhen đốt nhúm lửa nho nhỏ cho ấm mà đỡ muỗi mòng nghe chú. con gom mớ này làm củi mồi, bỏ sát đây cho khỏi thấm sương ướt mèm, cành nhỏ dễ bén lửa, lửa bắt qua khúc lớn ...
- ừa, nhưng mà lửa củi cháy một chút rồi tàn mình đâu có thức đốt nguyên đêm nổi ...
- Dạ mình đốt lá khô mồi, củi cành nhỏ, chất thêm mấy khúc cây vừa vừa rồi thêm mấy khúc bự bỏ sát đó cho bén lửa, nó âm ỉ ngún thành than, yếu hơn thì ung khói ... mà ban đêm ngủ rừng trời lạnh hay giựt mình giữa chừng lửa tắt thì mình khơi lại, ... có lửa có khói mấy con thú nó hông dám tới lại đỡ muỗi mòng ve vắt ...
Thằng Bình gom củi nhen lửa thật hay , ông lục loi trong ba lô còn mấy lóng mía, và gói đậu phọng, chắc phải chia nhau mấy hột đậu sống qua đêm ... Thằng Bình reo lê
n
- Vậy là có đồ ăn rồi, có mía là đỡ khô cổ khát nước, để con nấu đậu!

Nó chạy đi một thoáng mang về mớ lá to cỡ bàn tay, bỏ mấy hột đậu phọng tươi còn vỏ bổi vào chiếc lá nhúm hai đầu xoắn lại thành từng gói túm nho nhỏ. Chia mớ đậu làm hai, khơi đường rãnh nhỏ quang đống lửa nó nhét mấy gói đậu xuống, cào đất phủ lên, mớ còn lại sắp phía trên vòng quanh sát bên đống lửa ... thì ra nó "nấu" đậu kiểu đó ! hơi nóng nếu đủ sẽ nung chín mấy hạt đậu ...

Đêm ngủ rừng bà nằm sát kè đá, thằng Bình kế bên, ông nằm ngoài gần đống lửa, thằng bé nói đúng ghê, ông đang ngủ bỗng giựt mình vi` lạnh bò dậy khơi than thổi hơi nhóm lại đóm lửa, thằng bé đã tìm sẵn mớ lá khô, cành vun nhỏ khô rang làm củi mồi, việc ông nhen đóm lửa không mấy khó khăn chỉ cay mắt vì bị ung khói ...

Tiếng gà rừng đầu tiên vừa vang lên. ông Tiến bật chồm dậy, cả bà và thằng Bình nữa, sương rơi khí rừng lạnh quá ! Thằng Bình phụ ông quơ đám lá khô lót lưng đẩy vào đống tàn than đêm qua, chu môi thổi phì phì cho bén lửa, cũng nhờ đám lá khô và mớ cành cây vụn cấtdưới kè đá, chớ tất cả củi lá đều thấm ít nhiều sương đêm thiệt khó lòng mà nhúm lửa, Cả ba người ngồi chụm quanh giơ bàn tay hong cho ấm rồi xoa lên mặt như xua đuổi cái lạnh ghê người của rừng già đang bám rát vào thịt da ... thế mà vẫn lạnh ! ... một chặp thằng Bình khươi đường rãnh nó vùi mớ đậu phọng tối qua ...
- Mình có chút đồ ăn sáng nè chú thiếm
Hai ông bà đang co ro hong lửa cũng phì cười, thằng bé nói tiếp
- Đám đậu phọng này ủ hầm từ hồi tối, mới đầu con tính là khuya chút mình ăn, cái quên luôn .
Mớ đậu "nấu" kiểu bọc lá của nó tối qua dở chín dở sống, nhưng mà đậu phọng tươi mới nhổ ăn sống cũng được, vị ngọt như củ sắn pha chút ngầy ngậy, khác hẳn vị đậu phơi khô, ăn bao nhiêu cũng không ngán . Mớ đậu vùi cạnh đống lửa chín mềm như được luộc nhừ, thiệt ngon ngọt thơm bùi ...
Gà rừng lên tiếng gáy đợt hai, ông Tiến hỏi thằng nhỏ

- Nè con, mình đi được chưa lửa sắp tàn rồi, khỏi phải khơi thêm nữa .
- dạ, chút xíu nữa chú, giờ ra chưa thấy đường đâu, mấy rễ cây trơn trượt dễ té, chờ tới đám gà nhà lên tiếng gáy mình đi là vừa, đi một chút là hừng sáng
- Ở đây xa làng xóm làm gì có gà nhà ? bà Tiến lên tiếng thắc mắc
Thằng bé nhìn bà nhoẻn miệng cười thật hồn nhiền
- Tại thiếm hổng ở đây hoài hổng gành chớ gà mà gáy mấy xóm mấy làng cũng nghe, hổng thôi mình chờ đám gà rừng gáy lần nữa, Hai lần rồi là của con gà chúa đó, nó gáy 2 lần cách nhau cỡ 10 - 15 phút, rồi mấy con kia mới gáy theo
- Ai nói con biết vậy
- Ngoại kể, mà ngoại cũng nghe người ta kể . Nó gáy báo cho biết đêm sắp hết, rồi sáng tới là chuyện của mấy con kia ...

ông Tiến ngẫm nghĩ mỉn cười, ông có nghe qua chuyện này từ những người ông thuê làm rẫy, Dân quê vùng nào cũng có những giải thích khá lý thú về mọi việc chung quanh họ, chưa ai thấy con gà đó gáy bao giờ, mà cứ tin tưởng rằng tiếng gáy đó từ con gà độc xếp sòng đám gà rừng . Nó gáy tiếng đầu tiên rồi mấy chú kia mới được gáy sau ... cũng vui mà cũng có lý .
Như để trả lời cho nỗi hoài nghi của bà, tiếng gà gáy vang lên rồi một tiếng nữa
- Thiếm nghe hông, gà nhà nó gáy vậy đó, sang sảng mà nghe xuông xị , còn gà rừng gáy nghe xa xôi, nghe như có cái rừng trong đó ...
- Thôi, mình dập lửa rồi đi con, ông Tiến phì cười với kiểu lý giải của thằng bé, nó thiệt dễ thương

Mãi đến xế trưa thằng nhỏ dẫn ông bà đến gần xóm than, nhìn những lò nung than đắp bằng đất với ông khói dẫn lò nhô lên, xa xa nhìn như đám mộ giữa những căn nhà ván gỗ mái tôn đơn sơ, khác một điều là mấy ống khói, có cái im lìm cái thì nhả khói đen, cái thì khói xám xanh lơ mong mỏng, cái thì khói trắng mềm mại vươn lên. ông hiểu khói trắng là than vừa chín vừa đượm, có thể tắt lửa chờ một hai bữa dỡ lò ... phải tìm nhà nào lò đã tới đang dỡ than chở đi. ông kéo thằng Bình lại hỏi
- Con có biết nhà ai hiền hiền chút hông con ?
- Con, con biết một nhà hiền lắm, có thằng nhỏ, cỡ nhỏ hơn con chút xíu, theo ba má bán than miệt trên ... cái mua khô, mắm dzìa chợ mình bán. Con thồ đậu ra chợ cho má gặp nó, nó xin con cái ná thung, giống này con làm thiếu gì, con còn chỉ cho nó cách xài bắn chim nữa. Nó chịu quá, cho con mấy cái vỏ sò thiệt đẹp, rồi lâu lâu ra chợ gặp thì cho con mấy con hào sống dzìa nấu cháo, bữa thì con khô mực nhỏ nướng thơm phức thiệt ngon. Má nó bán nước mắm cho má con rẻ hơn người ta nữa ...

ông Tiến mừng quýnh cắt ngang
- Vậy con dẫn chú tới nhà nó đi!
- Con chỉ biết nó thôi, con không biết nhà nó ! ...

ông Tiến hụt hẫng nhìn Bình, sao ông ngu quá không nghĩ ra điều này, con nít mà nói trăng nói cuội đủ thứ trên đời, cái cốt lõi cần biết thì trớt gướt ...
- Để con vô xóm hỏi tìm nhà nó, con biết tên nó !
Thế là ông lại âm thầm tràn trề hy vọng bước theo thằng bé giữa những lò than âm ỉ hun khói
- Nè Bình, có ai hỏi, nói chú là chú cúa con nghe, mình tìm đường về thăm nội ở Phan Thiết nhưng đường xá hổng ổn phải đi xe chặng xe chuyền, về Bình Tuy trước ...

Tìm ra nhà thằng bạn ná thun của Bình, thằng Dần, không mấy khó khăn, xóm này họ đều biết nhau. Sau mấy câu chào hỏi đơn sơ, ông nói rõ muốn theo xe than chở ba người về Bình Tuy
May mắn là nhà có lò than chín tắt lửa hai ba bữa rồi, chưa dỡ lò, sợ đường xá bất ổn . Hôm qua ông Tám, ba thằng Dần thấy có xe xóm than đi về bình an, Thì ra đi ngược về mé đó hổng có chuyện gì còn đi xuôi quốc lộ về Sài Gòn thì gặp nhiều trục trặc, ông tính bữa mai kêu thêm người phụ khui dỡ lò , ngặt nỗi cái xe ông chạy dầu cặn từ đời xưa lắm rồi chạy cà xịch cà tang, chở nặng quá thêm 3 người nữa là 6 sợ đi hổng xuể (ông thường đi với vợ và thằng con). Một lò than dỡ chở vừa vặn một xe, để lại chút ít lỡ cỡ không biết làm gì
Ông Tiến cất giọng thân mật đề nghị -
- Coi như tụi tui mua lại anh nửa xe than, anh muốn chở bao nhiêu vừa sức thì chở chừa chỗ cho tụi tui, còn than dư để lại xài! hay mang ra chợ bán thêm ... chuyến sau chở ráng ... tui đưa thêm ông anh tiền chở đám tui gấp hai vé xe đò ... Còn nữa cho dùm tụi tôi chút gì ăn, mấy bữa rày ăn bậy bạ, bả với thằng nhỏ muốn sụm rồi, tui gởi lại tiền cơm gạo ...
Ba thằng Dần mừng rỡ
- Thiệt ra tui chỉ sợ ế đám than dở dang thôi, hụt vốn ! bây giờ ra giếng tắm rửa nghe, đi rừng mấy bữa coi bộ mệt dữ à, người như thợ than ung khói. Cơm nước tui hổng tính tiền, có gì đâu chén cơm miếng khô, mấy trái bắp, tốn kém gì ! Anh chị ở lợi ngủ 1, 2 đêm, mai tui dỡ than mốt đi, mơi tui mới kêu được người phụ
ông Tiến nghĩ ngợi thật nhanh, vọt miệng nói
- Như vầy nghe, khỏi mướn người, Anh biết khui lò mà, hơn nữa lửa tắt 2, 3 ngày rồi chắc không sao. Bây giờ anh ra khui lò đi, ăn cơm xong tui với ông anh ra dỡ than, chất lên xe qua đêm mơi sớm mình chở đi
Đến Hàm Tân, xe đổ về khu chợ ven biển, nhận ra gần nơi xưa quen biết, ộng vội vã xin xuống xe. Tìm về xóm chài gần biển ngày xưa, mấy gia đinh ông quen biết xưa vẫn còn đó, Họ cũng lo âu như ông đang rầu rĩ mặc dầu vùng đất cúa họ tương đối bình yên ... ông xin đi theo tàu ra khơi rồi cũng xin trả thêm phí tổn để họ đưa ông tới Bà Rịa. Người chủ gia đinh luống tuổi, mười mấy năm trước đã cảm động trước nỗi ao ước được ăn lại món ngon quê xưa của anh lính xa nhà, lại còn muốn giới thiệu cho bạn bè . Ông bèn mời cả toán lính đến ăn không tính tiền, viện cớ
"Món gỏi cá làm công phu lắm, ăn phải cả nhà mới vui mới bõ công, Các anh đến chỉ thêm chén bát!"

ông cụ và người con trai đứng tuổi cùng đứa cháu sẽ ra khơi sáng sớm ngày mai. Sau bữa cơm đơn sơ mà thật ngon lành với cá tươi, nấu đặc thù kiểu người miền Bắc, canh cá khoai mồng tơi vắt chanh, cá chiên chấm nước mắm nhĩ dầm chanh ớt là bình nước chè xanh, mấy thẻ kẹo đậu phọng muôn thuở ... ông cụ trầm ngâm nói
- Đáng lẽ tôi cũng không đi biển đâu, dự định là vậy nhưng có thể hoãn bỏ, lòng tôi không yên, lái cá lúc này cũng ít mua đường về Sài gòn bị chặn tắc ... lấy của bắt người, nhưng thấy ông muốn đi tôi cũng ráng làm ...
- Dạ, cám ơn bác
- Này, tôi hỏi thật thầy nhá ! có phải thầy muốn về Sài Gòn
ông cụ đổi cách xưng hô gọi Tiến bằng thầy, vừa quý trọng vừa thân thiết
- Dạ ...
- Tôi bàn thế này nhá, không được thầy bỏ qua cho, tôi chở thầy vào bến cá Vũng Tàu, đừng vào Bà Rịa
- Sao vậy bác, mà bác đừng gọi con là thày nữa
ông cụ bật cười "thế thì gọi bằng anh!" hắng giọng ông nói tiếp
- Vũng Tàu an ninh hơn, vùng Bà Rịa lúc này nghe nói xôi đậu ... không biết ai là ai . vào đấy dò tìm xe đi Sài Gòn vô phúc mà gặp cái đám muốn lập thành tích thì khổ lắm, không biết được. Vùng này cũng vậy, cái đám nằm vùng nằm ổ bây giờ ngo ngoe ra mặt, xưa mình chỉ đoán già đoán non, giờ thì biết tỏng, chẳng sai vào đâu . Cái quân ăn của người mà lại hại người ! nhưng mà cũng sợ anh ạ, mình tay không chỉ biết làm ăn, cả xóm ít đi biển, làm cầm chừng thôi, có đi cũng quanh quẩn mà phải đi đông mấy ghe cơ. Kỳ này tôi đưa anh đi, lúc về chỉ có 3 cha con ông cháu chúng tôi, chắc phải chờ sáng tỏ mới dám vào bãi ...
- Vậy sao bác ?
- Thế đấy, tình hình rối reng, coi êm vậy mà sóng ngầm ... cái đám nằm vùng này ghê lắm còn đám du kích chẳng biết là ai, cũng đi biển làm rẫy như mình gặp chuyện mới biết. Mới cách đây hai ba tuần bác Thức cuối xóm hiền như bột chỉ chăm bẫm làm lụng, tham công tiếc việc. Ghe vào bến bán cá cho lái xong, bạn đi ghe rủ về chung, bác tiếc đám cá vụn cua ghẹ vương vãi, bác ở lại don rửa ghe vơ vét mớ cá vụn cho vợ làm mắm ... vậy mà bị bắn chết nằm sấp mặt bên giỏ cá vụn ngang bãi đất lầy hoang ... Chẳng rõ là ai nhưng hiểu ai làm cái chuyện ác đức giết người vô cớ để dằn mặt người khác ... ở đây bao nhiêu năm rồi chưa có chuyện như thế ! tội nghiệp mấy đứa con còn nhỏ ...
trầm ngâm một lúc ông cụ cất tiếng như xua đi nổi ám ảnh bâng quơ

- Nhưng mà anh này, tôi không đi thẳng một mạch đâu nhá, thả lưới một hai lần dọc đường, nhất là ban đêm, để vào bến còn có cái cho người ta biết mình đi chài
- Dạ, không sao đâu bác
ông cụ lại trầm ngâm lắc đầu
- Già chừng tuổi này rồi mà thấy xứ mình lao đao mãi ! một dạo chúng tôi bỏ làng bỏ quê kéo nhau vào đây lập nghiệp cứ ngỡ sẽ bình yên, thấm thoát hơn 20 năm, Tết Mậu Thân rồi năm 72 . Xin ơn trên phù hộ cho tai qua nạn khỏi , chứ bây giờ biết dong buồm chạy đi đâu ? Ra biển ư, đậu bến nào?
Lời ông cụ nghe thật ngậm ngùi thấm thía : biết dong buồm chạy đi đâu. Ra biển ? về bến nào? cứ âm vang xoáy buốt trong đầu ông mãi


ông bà về đến nhà vào những ngày đầu tháng tư. Thằng bé đen đúa ngơ ngác nhìn đường phố xe cộ tấp nập, cái gì cũng lạ, Nó trố mắt đứng xa xa nhìn chiếc TV ... không dám lại gần sợ như có điều gì kỳ bí bên trong chiếc hộp mà nó phải tôn trọng kiêng dè ... Người ta quá chừng đông, hàng xóm tới hỏi han, rồi đồn đãi tối tối họ đến nhà, bắt chuyện để ông kể lại câu chuyện lặn lội rừng xa thoát hiểm . Ai cũng thương cảm xót xa cho thằng Bình ... ông kể hết chỉ trừ một chuyện ... Đám người ở trảng xe be đổ cây súc, nằm sắp lớp quanh bệ súng phủ lên một lớp bụi đỏ mỗi lần khẩu súng thụt bắn ra trái đạn ... mãi cho đến những ngày gần cuối tháng tư khi những trái đạn pháo rớt tứ tung vô tội vạ lên mấy khu dân cư ông mới buột miệng. "mình bị đạn chết chóc nơi đây, ngay họng súng người ta cũng vô vàn điêu đứng ..." Câu chuyện những người bị bắt nằm quanh bệ súng kể ra, ông vẫn giữ lại không kể cái tình tiết cuối cùng ông chỉ thấy cảnh ấy ở trảng xe be đổ cây súc ngay trước khi ông tìm thấy thằng Bình dưới hũng sâu ...

Sáng ngày 30/04 người đàn ông tốt bụng kêu gọi mẹ con Thu cùng chạy ra bến tàu chính là ông Tiến. Mấy đứa con lăng xăng chạy theo, mỗi đứa chỉ một giỏ túi xách đeo vai. Sát bên ông thằng bé rừng vẫn còn ngơ ngác, ông nắm tay kéo thằng Bình đi ... chẳng biết trong đầu ông có còn vang dội câu nói buốt xoáy của lão ngư hôm nào:

"Biết dong buồm chạy đi đâu . Ra biển ? về chốn nào ?"


Sàigòn ơi ! Vĩnh Biệt
Nam Lộc - Ngọc Lan

http://youtu.be/Nuarlg2FUqM


Một ngày 54 - Một ngày 75
Pham Duy - Khánh Ly

http://youtu.be/n1iwD8--vQk


Một ngày năm bốn, cha bỏ quê xa
Chốn đã chôn nhau, cắt rốn bao nhiêu đời
Một ngày năm bốn, cha bỏ phương trời
Một miền Bắc tối tăm mưa phùn rơi
Một ngày năm bốn, cha bỏ Sơn Tây
Dắt díu con thơ, vô sống nơi Biên Hòa
Dù là xa đó, vẫn là quê nhà
Và miền nắng soi vui gia đình ta!

Một ngày bảy lăm, con bỏ nước ra đi
Hai mươi năm là hai lần ta biệt xứ
Giờ cha lưu đày ở ngay trên đất ta
Và giờ con lưu đày ở đây trên xứ lạ!
Một ngày năm bốn, cha lìa quê hương
Lánh Bắc vô Nam, cha muốn xa bạo cường
Một ngày bảy lăm, đứng ở cuối đường
Loài quỷ dữ xua con ra đại dương!

Một ngày năm bốn, xa mộ ông cha
Với lũy tre xanh, khóm chuối bên sau nhà
Một ngày năm bốn, cha phải chia lìa
Một mảnh đất, nóc gia cha làm ra
Một ngày năm bốn, ôi Thành Đô ơi!
Tiễn bước cha đi, vẫn giữ tên muôn đời
Hà Nội yêu quý không thể ngăn người

Vì người đã ra đi theo Tự Do

Một ngày bảy lăm, con bỏ hết giang sơn
Hai mươi năm tình, yêu người yêu cuộc sống!
Giờ nơi nước mình niềm đau thay nỗi vui
Sài-gòn đã chết rồi, phải mang tên xác người

Một ngày dĩ vãng, ôi gần hay xa!
Đất nước hai phen chứng kiến bao chia lìa
Đời của cha con: hai lần vẫy chào
Chào từ giã quê hương trong khổ đau

Đời hai lần ta bỏ quê bỏ nước
Phải nuôi ngày mai về ôm Tổ Quốc.



Duy An  
#544 Posted : Monday, October 29, 2012 4:43:49 AM(UTC)
Duy An

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 6/5/2011(UTC)
Posts: 1,287

Thanks: 211 times
Was thanked: 696 time(s) in 508 post(s)
Phượng Ơi !
Sáng tác: Lê Dinh
Cảm tác truyện ngắn Đôi Mắt Phượng của Nguyễn Đạt Thịnh
Trình bày: Thanh Sử
Hòa Âm: Anh Tú
Thực hiện: Đông Miên
Hình Ảnh: Internet

UserPostedImage
thanks 1 user thanked Duy An for this useful post.
coffeebean on 10/31/2012(UTC)
Hạ Vi  
#545 Posted : Tuesday, October 30, 2012 5:08:08 PM(UTC)
Hạ Vi

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Moderator, Registered
Joined: 3/15/2011(UTC)
Posts: 5,595
Location: CỏThơm

Thanks: 4254 times
Was thanked: 10700 time(s) in 2632 post(s)

(ảnh Nguyễn Kỳ Nam)

tỉnh An-Giang, đầu mùa lũ


UserPostedImage.......UserPostedImage



UserPostedImage......UserPostedImage........UserPostedImage



UserPostedImage......UserPostedImage........UserPostedImage







UserPostedImage
thanks 1 user thanked Hạ Vi for this useful post.
coffeebean on 10/31/2012(UTC)
coffeebean  
#546 Posted : Wednesday, October 31, 2012 11:34:47 PM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)

Hẹn ước (tiếp theo)


Tuần trước chú Tiến mời mẹ con Thu và mấy người hàng xóm thân thiết qua nhà bữa giỗ mẹ chú. Bữa giỗ thật đơn sơ tình hình loạn lạc, Saigòn như lên cơn sốt, thực phẩm đắt đỏ tăng vọt, anh em chú ly tán ... nhớ ngày giỗ mẹ, thím nấu nồi chè trôi nước xôi đậu mời ít người hàng xóm. mọi người hỏi han, chú lại kể chi tiết. Thu lo sợ đến run người khi nghe tới đoạn xác những người lính chồng chất dưới hố bên trên thằng bé. Thương cảm cho hoàn cảnh kinh hoàng của đứa nhỏ, Thu lại nhớ đến Hải, bất cứ tin tức gì về người lính khốn khổ lúc ấy đều làm Thu nghĩ về Hải ... bây giờ anh ở đâu, Hải ơi!

Cả ngày qua hai mẹ con ở nhà, Thu lấy course ra chăm chú gạo, mà thực sự chỉ nhìn thôi chứ có đọc được chữ nào đâu, Thu không muốn mẹ biết ruột gan Thu rối bời ... gần trưa nghe mấy người hàng xóm túm tụm quanh chiếc radio ngoài ngõ bàn tán lao xao "Trời đất ơi ! Đọc lệnh đầu hàng rồi ! " Thu bàng hoàng, cuộc đổi đời này Thu linh cảm không phải là một điều tốt đẹp , những gì Thu đã trải qua thật đẹp, thật thơ ... chẳng lẽ những người đem quân đánh phá người khác, giật sập cầu, pháo kích bừa bãi, đặt chất nổ, đốt nhà ... lại có thể đem lại những gì tốt đẹp hơn thế sao ? Vì thấy ai cũng lo âu sợ sệt, cuống cuồng, có bao giờ ngày đất nước thanh bình mà những quần áo đẹp người ta phải đem cất hết, ra đường chỉ có một màu áo đen ... Thu cũng thấy mấy cặp nam có, nữ có mặc tuyền màu đen, áo bà ba đen, đeo băng đỏ trên tay có người cầm khẩu súng dài kê lên đùi, ngồi yên sau chạy xe máy vung vít khắp phố ra vẻ ta đây hách xì xằng lắm. Thu bỗng sợ chiếc áo bà ba đen. Ngày đầu tiên gọi là ngày quê hương hoà binh, khắp đưòng phố tuyền một màu đen hoặc của sợ hãi hoặc của thời cơ dấy lộng ...

Thu bàng hoàng nghĩ về Hải, Mấy hôm trước Thu lo cho sự an toàn của Hải , nhưng hôm nay là nỗi sợ vì biết cuộc đổi đời này sẽ làm Hải tan mất hy vọng niềm tin, có lẽ tánh mạng cũng chẳng an lành. Hải bây giờ ở đâu, ra sao ? Thu thật sự muốn đến bên Hải, chỉ để ngồi yên lặng bên nhau, để Hải đừng một mình trong cơn đau khốc liệt bơ vơ này ! Giật mình Thu mới hiểu thì ra mình thương Hải nhiều hơn, khác hơn là mình tưởng. Thu chợt nghe mắt mình ươn ướt, Thu đã cố gắng hết sức để mẹ đừng thấy mình lo lắng. Bây giờ một mình giữa đường phố thênh thang, thỉnh thoảng từng chặng đường vài chiếc xe hơi vô chủ bỏ lại bên đường bị đập phá chắc chủ của nó đã bỏ chạy theo đoàn người vội vã tràn vào bến tàu, ra khơi hôm qua, đi về đâu, đâu biết ! Ngổn ngang những bộ quân phục quân trang vương vất, những người lính đã ngậm ngùi bỏ lại những gì thân thiết nhất đời lính. Có khẩu súng nào, chiếc ba lô nào là của anh không Hải ? Anh có về được Sàigon hay đang ở vùng rừng thiêng nước độc heo hút ngậm ngùi ... Thu chợt rùng mình không dám nghĩ nữa. .. tấp vào công viên nhỏ gần thư viện, tìm chiếc ghế đá trống ở một góc dưới gốc cây si cổ thụ mà những sợi rễ từ cành thả rũ phất phơ đong đưa . Ngồi đây, có thể nhìn được suốt ba khoảng đường trải dài lặng tênh vắng ngắt, vẫn lất phất lá me bay. Để mặc nước mắt chảy Thu chẳng hiểu vì sao mình khóc nhưng không ngăn được nữa, cảm thấy mình mất một điều gì quý báu tha thiết lắm, rằng cuộc sống sẽ chẳng còn êm đềm như xưa. Ngày xưa đạp xe con đường này Thu vui lắm thấy lòng mình lâng lâng. Hôm nay đi lại nghe như nặng nề u uất, tàn lá me xanh phơ phất buồn rầu, con đường im lìm cây cao xanh mướt dẫn đến trưòng êm êm thơ thới mà giờ nghe đau đáu gì đâu ... Không thấy những gánh hàng rong quen thuộc ... chỉ thấy một ông già bó gối ngồi thờ thẫn chỗ mấy gánh hàng rong thường tụ tập, như bâng khuâng tiếc nhớ cái nhộn nhịp ồn ào ào đã mất . Thu ngồi được một lúc ông chậm rãi bỏ đi, có lẽ ông chỉ muốn ngồi một mình ... ôi, ai cũng như cố tạo lấy một cái vỏ bọc kín mình.

Thu lặng người nhìn ra đương phố vắng tênh thảng hoặc vài người đạp xe lướt qua lầm lũi vội vã, những của tiệm dọc hai bên đường đóng của im lìm, vài đợt lá me vàng rơi lả tả xót xa, một cái gì lành lạnh ghê ghê trải khắp đâu đây ! Ngày đầu tiên đất nước thanh bình thôi tiếng súng, thôi oán thôi hờn đây ư ? sách vở đã tả sai hết rồi ư ? Thu chợt nhận ra nước mắt đang lăn xuống, để mặc vậy chẳng biết bao lâu.

- Cô nè ! bộ gia đình cô đi hết rồi hả ?

Thu giật mình một giong nói trầm trầm nhỏ nhẹ vang lên, quay đầu lại nhìn hơi chếch về sau hướng giọng nói phát ra, ồ thì ra là ông cụ lang thang lúc nãy
- Dạ ... không có !

ông già vẫn đứng thế ngó lên tầng rễ cây si lớn nhỏ rũ xuống đong đưa, như cố tìm ra điều gì lạ lẫm trong đó !
- ờ, vậy cô lạc người thân hả ?
- Dạ ... cũng ... không !
ông già hắng giọng đôi lần
- Cũng ... không ! thì như là ...cũng có, Cô à! ngồi đây như vậy ... hổng nên đâu.

rồi ông đổi giọng kể lể
- Tui nhìn cái góc đường này, công viên, cây si cổ thụ này thu trọn nó vào lòng, biết đâu mai mốt không còn nữa! nó hay tui cũng thế thôi ... thấy nó đẹp ghê lắm cô à, mà lúc trước mình không biết tới! Bây giờ mất rồi mới biết xót xa. Tui muốn đi nhìn hết khắp đường phố một lần dù vắng vẻ, dù rác rưởi ... tui chỉ nhìn đường không nhìn người ta nhức nhối, thấy cô cũng nhìn đường như tui ... ừa nhìn, rồi về nhà đi cô hay tới thăm ai đó, ai còn ai mất là ý trời, mình chẳng thể làm gì được, ngày mai đâu biết ra sao ... nơi đây cũng có người qua lại, mà không phải đi tìm ...kỷ niệm đâu ... mắc công họ tới hạch sách...

Khom lưng đi tới lui, nhìn chăm chăm xuống đất như đang tìm kiếm vật gì làm rơi trên cỏ, ông già tiếp tục nói bâng quơ giống như ông chẳng quan tâm đến người nghe, mà thực sự ông nói như trút nỗi lòng như gặp tri kỷ, có lẽ từ sáng giờ hay bao lâu rồi ông đi lang thang, ngồi vẩn vơ chưa gặp ai để nói

- Ngã tư này là một trong những chỗ đẹp nhất, thích thú đắc ý của tui. Cô cũng thấy vậy mà, chớ không sao cô lại đến đây ngồi cả giờ ngó mông lung, nó hay ghê cô hả, tui biết chỉ ít ngày nữa thôi nó sẽ không còn đẹp nữa! thì tại sao giờ phút này mình không cố ghi nhận nó vào lòng, cảm nhận nó một lần. Nước mắt ... để cho mai sau ...khóc cho mình hay cho người cần nó.
Nói tới đó ông chợt im lặng, Thu ngoái lại dáng ông đang lặng lẽ bước đi ...

ờ, tự dưng nước mắt chảy ra Thu đâu kềm được , ông già nói có lý biết đâu ngày mai sẽ không còn nữa vì ngay hôm nay đã ngơ ngác lắm rồi . Thu dắt chiếc xe xuống mấy bậc thềm đạp đi theo con đường trước mặt, không biết đi đâu


LNL

Hạ Vi  
#547 Posted : Saturday, November 3, 2012 4:17:15 PM(UTC)
Hạ Vi

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Moderator, Registered
Joined: 3/15/2011(UTC)
Posts: 5,595
Location: CỏThơm

Thanks: 4254 times
Was thanked: 10700 time(s) in 2632 post(s)

UserPostedImage

Chiều Lục bát–Tranh: Trần Thanh Châu ( bút bi)– Trại cải tạo Long Giao 1976


Lục bát chim xanh


Con chim nó hót trên đồi

Tiếng kêu thảm thiết một trời binh đao

Rồi chim nằm chết phương nào

Buồn cây rơi rụng lá chào thiên thu.



Phạm Ngọc Phi





UserPostedImage
Hạ Vi  
#548 Posted : Friday, November 9, 2012 6:15:17 PM(UTC)
Hạ Vi

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Moderator, Registered
Joined: 3/15/2011(UTC)
Posts: 5,595
Location: CỏThơm

Thanks: 4254 times
Was thanked: 10700 time(s) in 2632 post(s)

UserPostedImage


Nhớ Quê Hương

Quê hương tôi với con đường làng nhỏ
Với hàng tre xanh tóc buổi trưa hè
Nắng lấp lánh dưới dòng kênh nho nhỏ
Gió rì rào qua kẽ lá đu đưa.

Tiếng ve ngân giữa bầu trời cao vút
Trên nhành cây, từng kẽ lá xanh xanh
Những hoa phượng đỏ đang hồi nở rộ
Khoe sắc hương dưới ánh nắng mắt trời.

Sắc vàng ươm cùng hương thơm lúa mới
Như lời chào, tiếng gọi của đồng quê
Những tiếng chim kiêu ríu ra, ríu rít
Như dàn đồng ca của mùa hạ thân yêu.

Trên con đê những hàng dừa trĩu quả
Những hàng cau vun vút giữa bầu trời
Cùng lắc lư trong từng cơn gió nhẹ
Cơn gió lùa mang theo những yêu thương.

Vẳng đâu đó tiếng ầu ơ của mẹ
Ru con đi vào giấc ngủ say xưa
Chiếc cầu tre bắc qua dòng kênh nhỏ,
In bóng trên mặt nước nhẹ nhàng trôi.

Tôi tung tăng trên con đường râm mát
Cùng nô đùa với lũ bạn thân quen
Với biết bao nhiêu là đều thú vị
Của một quê hương chân chất hiền hòa.

Rồi thời gian trôi đi sao nhanh quá
Tôi của ngày nào nay đã lớn khôn
Xa quê hương tôi lên đường đi học
Mang trong lòng những kỷ niệm thân yêu.

Bao năm tháng tôi nơi miền đất lạ
Mang trong lòng nỗi nhớ quê xưa
Mong có dịp tôi trở về thăm lại
Mảnh đất thân yêu, mảnh đất cội nguồn.


nhuttruonghb




UserPostedImage
Ngoc N Hao  
#549 Posted : Sunday, November 11, 2012 4:00:21 PM(UTC)
Ngoc N Hao

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/19/2011(UTC)
Posts: 2,799
Location: France

Thanks: 2402 times
Was thanked: 1767 time(s) in 996 post(s)
UserPostedImage

UserPostedImage


Kim phân vân không biết có nên kể cho Tân nghe giấc mơ kỳ lạ tối qua của mình. Thấy Kim bồn chồn, lo lắng hiện rõ lên nét mặt, Tân cầm tay Kim lay nhẹ:



- Kim sao vậy? Từ nãy đến giờ anh thấy Kim cứ thẫn thờ như người mất hồn. Có chuyện gì, kể cho anh nghe.


Kim chớp mắt, khẽ lắc đầu:


- Chỉ là một giấc mơ thôi.


Tân giữ bàn tay nhỏ nhắn của Kim trong hai bàn tay mình, vỗ về:

- Anh đi lần này có thể lâu mới có kỳ phép tới. Chiến trường sôi động quá. Anh sẽ nhớ đến em, mỗi ngày. Em đừng buồn nhé. Ðã chấp nhận là người yêu của lính thì phải can đảm lên, em ạ.


Kim gượng cười:


- Lần nào anh đi em cũng cầu nguyện cho anh, cho em, cho cuộc chiến này mau chấm dứt.


Tuy nói vậy cho Tân yên tâm, nhưng lòng Kim chập chùng những cơn sóng dữ. Kim cố xua đuổi cơn ác mộng đêm qua, nhưng cái linh tính nhạy bén của Kim như báo trước một điềm gở. Ðây không phải là lần đầu tiên Kim thấy hình bóng Tân trong giấc mơ mỗi lần Tân vắng mặt, nhưng những hình ảnh chập chờn đêm qua như ám ảnh làm Kim chới với. Kim nhìn Tân ngồi trước mặt, người con trai ngang tàng với lý tưởng cao cả bảo vệ đất nước đã chiếm trọn trái tim Kim.


Kim và Tân yêu nhau đã hai năm. Tân là anh của Thu, cô bạn thân ngồi cạnh Kim trong lớp. Tân biết Kim từ khi Kim còn là cô bé tóc bím học lớp 6, chơi nhảy dây, đánh đũa với Thu. Xong Tú Tài, Tân học Võ Bị Ðà Lạt, theo nghiệp lính. Sau khi ra trường, Tân đã từ chối sự lo lót của cha mẹ muốn Tân được ở hậu phương. Tân đã khẳng khái xin cha mẹ hãy cho Tân thực hiện chí làm trai. Trước ý chí cương quyết của Tân, cha mẹ Tân đành gạt lệ, để cậu con trai trưởng xông pha vào lằn tên mũi đạn. Một hôm đi phép về thăm nhà, Tân ngạc nhiên khi nhận ra cô bé tóc bím ngày nào đã trở thành một thiếu nữ duyên dáng. Thu vẫn thân với Kim như thuở nào, mỗi ngày cùng nhau đi học, ngồi chung bàn, ríu rít thân thiết như đàn chim non buổi sáng. Nhờ Thu, Tân có dịp làm thân với Kim, rồi tình thân chuyển dần sang tình yêu, dịu dàng như những hạt sương mai. Mỗi lần về phép gặp Kim, lòng Tân lại rộn ràng tràn ngập với những dự tính và ước mơ, một mái nhà xinh, và một đàn con kháu khỉnh.


Nắng chiều đã tắt sau hàng cây cao bên kia sông, để lại những tia sáng vàng vọt cuối ngày. Tân dìu Kim rời khỏi quán, lững thững dạo bên nhau trên con đường thân thuộc dọc theo bờ sông. Thành phố bắt đầu lên đèn, sương xuống phủ mờ mặt sông, thổi chút gió lạnh lên tóc, lên vai. Có tiếng nhạc dìu dặt vọng lại từ một quán café gần đó "Dù cho mưa tôi xin đưa em đến cuối cuộc đời. Dù cho mây hay cho bão tố có kéo qua đây. Dù có gió, có gió lạnh đầy, có tuyết bùn lầy, có lá buồn gầy. Dù sao, dù sao đi nữa tôi cũng yêu em … "


Tân mơ màng theo ánh đèn đường loang loáng dưới mặt sông, những con tàu đang cập bến, chợt nghe chút hạnh phúc ngọt ngào "Rồi anh cũng sẽ tìm nơi bến đỗ bên em, như những con tàu này sau những ngày lênh đênh trên biển cả. Kim ơi, em biết không? …"


********

Không biết đây là lần thứ mấy trăm Kim đọc lá thư cuối cùng của Tân. Dù đã thuộc từng câu, từng chữ, nhưng mỗi lần cầm lấy trang thư này, Kim không ngăn được cơn xúc động dâng trào. Vẫn nét chữ đó, vẫn giòng mực đó, nhưng bóng người đã biền biệt nơi nao. Những giọt nước mắt thương nhớ dường như đã vơi đi theo nhiều năm tháng mỏi mòn chờ đợi. Ðúng như Tân tiên đoán "lần về phép tới có lẽ là lâu lắm", từ sau lần tiễn đưa đó, Tân đã không về thăm gia đình lần nào nữa. Tiền đồn, nơi tiểu đòan của Tân trấn giữ là một cứ điểm quân sự then chốt trong cuộc chiến “Mùa Hè Đỏ Lửa” nên đã bị pháo kích liên miên và trong một cuộc tấn công ào ạt của địch quân từ bốn phía, căn cứ Tân đã bị bom đạn san bằng thành bình địa, số binh sĩ tử vong và bị thương lên rất cao. Xác của Tân không tìm thấy. Trong số những người còn sống, không ai đoán chắc được số phận của Tân đã ra sao. Tấm thẻ bài, dấu tích cuối cùng của Tân, tìm thấy trong đống tro tàn sau trận chiến, được bạn đồng ngũ giao đến nhà. Chiếc thẻ bài méo mó vì mảnh đạn trượt qua. Khi báo tin cho Kim, Thu ôm bạn khóc ròng "Kim ơi, tao vẫn tưởng mày sẽ là chị dâu cuả tao …" Những lời an ủi của Thu như những vết kim châm vào trái tim Kim đau nhói. Nhiều đêm sau đó, cơn ác mộng lại trở về với Kim, giống như cơn mộng dữ ngày cuối cùng tiễn Tân ra trận, Tân và những lời chia tay, xót xa … Gia đình Thu và Kim vẫn còn bám víu vào niềm hy vọng mong manh cuối cùng là Tân còn sống. Ngày qua ngày, Kim vẫn mong và tin Tân sẽ trở về, dù biết chỉ là giấc mơ hoài vọng.


Kim xếp lá thư vào hộp, thẫn thờ ngồi bất động trên chiếc ghế trong phòng. Hình Tân trong khung ảnh nhỏ trên bàn như mỉm cười với Kim. Trong đêm sâu thinh vắng, Kim nghe như có tiếng Tân nhắn nhủ "Anh sẽ trở về bên em. Kim ơi, hãy chờ anh …"


********

Thu đổ nước, múc bột xà phòng vào thau, lấy tay quậy đều. Từng đám bọt xà phòng nổi lên trắng xóa. Thu với tay bật cái radio đặt trên kệ gần đó, thong thả nhúng từng chiếc áo vào thau đồ giặt. Tiếng cô xướng ngôn viên trên đài radio làm Thu ngừng tay, chú ý lắng nghe "Sau khi hiệp định được ký kết, chính quyền VNCH và CS đã thỏa thuận trao trả tù binh bị bắt giữ vào tháng tới. Danh sách những người được thả đã được đăng trên tất cả mọi nhật báo trong thành phố …" Chỉ cần nghe đến đó, Thu lật đật rửa tay, chạy lên lầu, thay vội bộ quần áo, rồi phóng xe đến nhà Kim. Thu không quên tấp vào một sạp báo bên lề đường mua một tờ báo trong ngày. Thấy Kim trong sân nhà, Thu la lớn:


- Kim ơi, coi danh sách tù binh sắp được thả nè.


Ðang tưới những bụi hoa trong sân, Kim buông thùng tưới xuống đất, vội vàng mở cổng cho Thu, nắm tay Thu lôi tuột vào nhà. Trải rộng tờ báo trên bàn, Kim vừa bấm tay Thu, giọng run run:


- Cầu trời có tên anh Tân trong đây …

Thu và Kim chụm đầu vào tờ báo, dò từng hàng danh sách tù binh được trả về, hồi hộp trông ngóng tên Tân. Nhưng dò đi dò lại đã mấy lần, cho đến khi tờ báo loang những giọt nước mắt, những giòng chữ nhoè nhoẹt trước mặt, Kim mới biết mình đã khóc. Không có tên của Tân. Nỗi tuyệt vọng tràn ngập như ngọn roi tàn nhẫn quất vào lòng Kim tê tái. Kim ôm mặt khóc rưng rức, bất chấp sự hiện diện của Thu. Thu ôm vai bạn, lặng câm, những lời an ủi trở nên thừa thãi, vô duyên. Thu thở dài, lấy khăn chậm mắt, thầm cầu nguyện "Anh Tân có linh thiêng hãy giúp Kim có chút nghị lực để trải qua nỗi đau đớn này." Ðã gần hai năm sống trong hy vọng, Kim vẫn cố tin rằng Tân bị bắt làm tù binh, vẫn cố nuôi ảo ảnh rằng một ngày nào đó, Tân trở về, cùng Kim nối lại giấc mơ xưa. Trong cơn thất vọng não nề, Thu nghe tiếng Kim thổn thức "Anh Tân không về nữa, Thu ơi …"


********


Thu bế cu Bi lên lòng, nhìn Kim ái ngại:


- Tao nghĩ mày nên nghe lời bố mẹ mày lấy chồng đi. Anh Phúc là người tốt, thương yêu mày, bảo đảm được đời sống, hạnh phúc cho mày. Chuyện mày với anh Tân thì đã mấy năm rồi, mày nên nguôi ngoai đi. Mày có ở vậy thì anh Tân cũng không sống lại được. Anh Tân sẽ không trách mày đâu.


Kim nhìn xa vắng ra sân, buổi trưa im lìm vắng lặng, chỉ có tiếng gió xào xạc trên ngọn cây cao trong vườn. Bao nhiêu năm trôi qua, bao nhiêu biến đổi, thăng trầm lịch sử, Kim vẫn còn ray rứt mỗi lần nhắc đến Tân. Thu vì bận bịu làm vợ, làm mẹ nên cũng ít lui tới với Kim hơn xưa, nhưng tình thân giữa hai người không vì vậy mà giảm đi. Thu vẫn từng khuyên bạn hãy can đảm mà bước tới đoạn đường đời trước mặt.

Kim chớp mắt:


- Tao đang bối rối lắm Thu ơi. Tao biết anh Tân đâu còn nữa mà chờ, nhưng sao tao vẫn không quên được.

Thu nựng cu Bi, cất giọng thông cảm:

- Rồi mày sẽ quên thôi. Như tao đây nè, bận bịu tối ngày với cu Bi này, thì giờ đâu mà suy nghĩ lan man nữa. Mày cũng sẽ như vậy thôi. Mày coi, mất nước đã hai năm rồi mà anh Tân vẫn bặt tin. Tao nghĩ thà vậy mà hơn. Nếu ảnh còn sống, ảnh sẽ đau lòng biết bao nhiêu khi nhìn thấy miền Nam sụp đổ.


Tiếng Thu vang lên trong Kim như một lời tỉnh thức. Hình ảnh Tân oai hùng trong bộ quân phục của binh chủng Nhẩy Dù lại hiện ra rõ ràng trong trí óc Kim. Tân đã anh dũng hy sinh cuộc đời cho lý tưởng giữ nước thiêng liêng cao cả. Anh đã ngủ yên trong lòng đất mẹ, hãnh diện hiên ngang nhắm mắt, mãn nguyện vì đã thực hiện được chí làm trai. Có lẽ ở nơi nào xa xôi đó, anh đã hài lòng chấp nhận cho sự chọn lựa không do dự của mình.


********


Khi Thu bồng cu Bi đến thăm thì Tân đang ngủ thiếp. Nhìn dáng anh gầy gò và già đi nhiều, kết quả của những năm tù đày bị hành hạ, biệt giam, bệnh tật, và thiếu thốn, Thu không cầm được nước mắt. Mười năm tù khổ ải đã biến Tân từ một thanh niên hùng dũng thành một ông già bệnh tật, không còn chút sinh khí. Vậy mà mỗi lần nhắc đến tên Kim, mắt anh lại bừng lên một ngọn lửa thương yêu, khiến Thu cảm thấy tội lỗi vì đã dấu anh tin tức về Kim. Nhiều khi Thu cũng hoang mang không biết quyết định của mình đúng hay sai, nhưng cuối cùng, không tìm được câu trả lời thỏa đáng cho câu hỏi của chính mình, "Tân và Kim sẽ hạnh phúc hơn hay đau khổ hơn nếu gặp lại nhau?", Thu đành im lặng. Hãy để Tân nghĩ về Kim qua hình ảnh cô sinh viên mười năm về trước, còn hơn đối diện một thực tế bẽ bàng rằng Tân đã không còn gì để trông mong. Người ta nhiều lúc phải cần bám víu vào hy vọng để mà sống, nhất là Tân lúc này.


Kim đã lập gia đình, theo chồng về Vĩnh Long làm ăn. Liên lạc giữa Kim và Thu dần dần thưa thớt. Năm năm sau khi Saigon thất thủ, gia đình Thu nhận được tin Tân còn sống, đang bị quản thúc tại trại học tập cải tạo nơi vùng rừng thiêng nước độc Lạng Sơn và cho phép thăm nuôi. Trong trận chiến Mùa Hè Ðỏ Lửa, Tân bị bắt làm tù binh. Dù chỉ mang cấp bậc Đại Úy nhưng Tiểu đoàn của Tân đã từng khét tiếng thiện chiến, đã gây rất nhiều thiệt hại cho quân địch nên Tân bị chú ý tới một cách đặc biệt và bị đày ra Bắc biệt giam, có lẽ vì lòng thù hận và có lẽ để làm con cờ chính trị. Sau 10 năm bị biệt giam và ngược đãi, Tân như người về từ đáy mộ. Tân đã mất tất cả: đất nước, niềm tin, hy vọng, tương lai, và … người yêu.


Lần đầu đi thăm nuôi Tân, gặp lại anh sau tám năm trời xa cách, Thu đã xót xa, buộc lòng phải nói dối khi Tân hỏi về Kim. Thu chỉ vắn tắt rằng có lẽ gia đình Kim thoát khỏi VN năm 75, và Kim cũng bặt tăm từ ngày đó. Làm sao Thu có can đảm kể với Tân rằng Kim đã chờ đợi, năm này qua năm khác một cách vô vọng là Tân sẽ trở về? Làm sao Thu có can đảm nói cho Tân biết Kim đã có một đời sống khác với chồng con? Thu nghĩ đến Kim, đến hạnh phúc yên bình mà Kim đang có, Thu không thể khuấy động. Kim làm sao mở lời xin Phúc để lặn lội từ Vĩnh Long ra núi rừng Lạng Sơn thăm người yêu cũ? Nhưng Thu biết chắc chắn rằng nếu không đi thăm Tân được, Kim sẽ áy náy biết bao! Tàn nhẫn và phũ phàng! Thu chỉ còn biết trách định mệnh sao quá trớ trêu!


Hai năm sau, khi sức lực đã kiệt quệ vì bệnh tật hoành hành, Tân được phóng thích trả về với gia đình. Vì cha mẹ đã già yếu, Thu lãnh nhiệm vụ chăm sóc thuốc thang cho Tân. Nhưng bao nhiêu bệnh trạng của Tân đã đến giai đoạn cuối cùng, bác sĩ cũng đành bó tay.

Thu sờ trán Tân, đầu Tân như một lò lửa. Cơn sốt rét lại trở về hành hạ. Tân lờ đờ mở mắt nhìn Thu rồi lại nhắm nghiền. Thu bưng nước và mấy viên thuốc tới bên giường, khẽ gọi:


- Anh Tân chịu khó dậy uống thuốc đi. Em đã nấu cháo rồi, anh ráng ăn một chút cho có sức.

Tân thở ra mệt nhọc, dốc hết sức nói với Thu như một lời trăn trối:


- Vô ích Thu ạ. Con người anh, anh biết. Có lẽ anh không còn bao nhiêu ngày nữa. Nguyện vọng duy nhất của anh trước khi từ giã cõi đời này là nhờ em … nhắn với Kim rằng … anh luôn nhớ Kim …


Thu nắm tay anh, khóc ròng:


- Anh không được bỏ đi. Anh phải chiến đấu, không phải anh đã từng nói như vậy sao? Kẻ thù bây giờ là căn bệnh đây …

Tân mỉm cười chua chát:

- Anh đã thua rồi, Thu không thấy sao? Nhưng anh chấp nhận. Anh chỉ muốn nhờ em một điều thôi …


Thu nấc lên từng tiếng:


- Anh phải chờ Kim nhé. Em sẽ đi tìm Kim cho anh …


********


Kim nghẹn ngào nghe Thu kể lể, tai Kim lùng bùng như nghe tiếng Tân vọng về từ đáy vực. Tân còn sống, đang bất lực chờ lưỡi hái của tử thần. Còn chua xót nào hơn? Còn đau đớn nào bằng? Kim không hờn trách Thu đã dấu tin Tân trong hai năm qua, mà chỉ buồn cho định mệnh quá nghiệt ngã.

Thu nài nỉ:


- Tao van mày, Kim ơi, hãy tha thứ cho tao. Tao không thể nói cho mày biết. Nếu mày đứng trong cương vị của tao, mày sẽ hiểu. Tao đã suy nghĩ đắn đo nát óc trước khi quyết định chuyện này. Dù sao thì tao cũng có lỗi với mày. Mày muốn oán trách tao thế nào cũng được, nhưng tao xin mày, hãy gặp anh Tân lần cuối. Không còn nhiều ngày nữa đâu Kim ơi …

Nói đến đây, Thu bật khóc tức tưởi.


Kim sụt sùi:


-Tao không giận hay trách mày đâu, vì mày chỉ muốn tốt cho tao và anh Tân thôi. Tao sẽ thu xếp đến gặp anh Tân …

Rồi Kim ôm Thu khóc vùi, để mặc cho cu Bi và bé Na nhìn nhau ngơ ngác …


********


Kim đặt bé Na lên giường, con bé đã ngủ say. Kim hôn lên má bé Na, cẩn thận đắp chăn lên tận cổ con, rón rén bước ra phòng ngoài. Phúc đang chăm chú ngồi đọc báo trên chiếc ghế bành. Kim đến bên chồng, ngập ngừng:

- Em có chuyện muốn nói với anh.


Phúc buông tờ báo xuống, chờ đợi. Kim thu hết can đảm:


- Anh cho em đi Sài Gòn một ngày để thăm anh Tân. Anh ấy muốn gặp em lần cuối cùng …

Phúc tưởng chừng như sấm nổ bên tai, hỏi dồn dập:


- Tân anh của Thu đó hả? Không phải Tân đã chết lâu rồi hay sao? Tại sao em dấu anh?

Kim khổ sở đính chính:

- Thu mới cho em biết hôm qua thôi, là anh Tân đang hấp hối trong bệnh viện. Em không biết gì hơn. Em không thể làm ngơ …


Phúc bực tức:

- Có thật như vậy không? Hay Thu chỉ kiếm cớ cho em gặp lại hắn?

Kim nghẹn ngào, chớp mắt nhanh để dấu những giọt nước mắt đang chực lăn xuống:


- Thu đã thăm nuôi anh Tân hai năm nay mà dấu không cho em biết, chỉ để bảo vệ hạnh phúc cho mình. Anh đừng nghi oan Thu, tội nghiệp …

Rồi Kim thuật lại cho Phúc nghe từng chi tiết Thu đã kể về Tân. Phúc ôm đầu suy nghĩ thiệt hơn. Chuyện Kim và Tân, Phúc đã biết rất rõ, nhưng vẫn kiên nhẫn chờ đợi Kim. Phúc vẫn nghĩ, vết thương lòng rồi sẽ lành, không ai có thể sống mãi với quá khứ. Khi Phúc ngỏ lời cầu hôn và được Kim chấp thuận, Phúc đã vui mừng tin tưởng rằng mình đã thay thế được hình bóng Tân trong trái tim Kim. Vậy mà giờ đây, nghe tin Tân còn sống, Phúc mơ hồ cảm thấy hạnh phúc của mình đang bị đe dọa. Nhưng không lẽ lại ghen với một người đang hấp hối? Nhỏ nhen quá! Nghĩ vậy, Phúc nguôi giận, ôm vợ dỗ dành:


- Ngày mai mình gửi bé Na cho mẹ, anh sẽ đi với em.


********


Tìm đúng số phòng bệnh viện ghi trong tờ giấy, Phúc và Kim gõ nhẹ cửa rồi bước vào. Trong căn phòng trắng toát đầy mùi thuốc của bệnh viện, chỉ có Tân nằm thoi thóp trên giường bệnh, và Thu trên chiếc ghế gần đó. Nhìn Tân vàng vọt, chỉ còn da bọc xương trong bộ đồ rộng thùng thình, Phúc không khỏi bùi ngùi thương cảm. Nghe tiếng động, Tân mở mắt. Nhận ra Kim, tia mắt mệt mỏi của Tân chợt như được thêm thần khí. Tân gượng cười, một nụ cười héo hắt. Chợt thấy có một người đàn ông đứng cạnh Kim, Tân hướng về phía Thu, ánh mắt dường như có pha một chút ái ngại. Thu vội đặt tay lên người anh như để trấn an, tay kia chỉ vào Phúc và giới thiệu:


-Đây là anh Phúc, chồng của Kim. Anh Phúc cũng học cùng trường với anh ngày xưa nhưng ở lớp nhỏ hơn và cũng biết mối tình của anh và Kim từ dạo đó.


Phúc bước đến bên giường, cầm tay Tân ngậm ngùi:


- Anh Tân, nghe tin anh đang bị căn bệnh ngặt nghèo hành hạ, tôi đã quyết định đến gặp anh một lần … để được cám ơn anh, cám ơn những người lính kiên cường đã hy sinh trọn cuộc đời trai trẻ cho quê hương… Gặp anh, tôi mới cảm được mối tình cao quý Kim đã dành cho anh, và… để nói với anh rằng tôi hiểu và tôn trọng mối tình đó…


Nét mặt của Tân chợt như tươi hơn, anh cố gắng bóp chặt tay Phúc như để cám ơn sự bao dumg của Phúc.

Phúc quay sang Thu:


-Cám ơn Thu đã hành động theo lý trí.

Rồi Phúc khẽ gỡ tay Tân, quay lại siết vai Kim:


- Anh chờ ở ngoài nhé.


Phúc bước ra khỏi phòng, lòng cảm thấy nhẹ nhõm lạ lùng, không vấy động một chút hờn ghen nào cả. Tiếng giầy của Phúc đã xa khuất ngoài hành lang mà Kim còn đứng ngây người xúc động. Khi Thu dìu Kim đến bên giường, Kim mới bừng tỉnh. Ðưa tay vuốt má hốc hác của Tân, Kim nức nở:


- Em có lỗi nhiều với anh, anh Tân ơi …


Tân nắm lấy tay Kim như cố nắm giữ một hạnh phúc nhỏ nhoi lần cuối cùng, vận dụng hết tàn lực, thì thào:


- Cuối cùng thì anh cũng gặp được em ... Anh vẫn ước mong rằng em sẽ đến với anh ... Anh mãn nguyện lắm rồi ... Anh đã tự chọn con đường mình đi, nên cho dù có thất bại, anh không bao giờ hối tiếc ... Anh có lý tưởng để tôn thờ, anh không ân hận đâu ... Anh rất vui mừng khi thấy em, biết em có hạnh phúc ... Anh không trách gì em đâu ... Số trời đã định đoạt như vậy, biết làm sao? Kim ơi, anh chỉ muốn em biết rõ một điều, rằng anh yêu em lắm, … như yêu mảnh đất này … Cám ơn em … cám ơn Thu … cám ơn Phúc …


Kim gục đầu lên vai Tân, khóc ngất.


Vệt nắng vàng xuyên qua khe cửa sổ rọi vào phòng chợt tắt ngúm như đưa tiễn linh hồn Tân về cõi vô hình. Thu và Kim cùng đưa tay vuốt mắt Tân. Miệng Tân như còn đang nở một nụ cười mãn nguyện … lần cuối của cuộc đời. Có tiếng chuông giáo đường từ xa vọng lại, ru lời kinh cầu cho một cánh chim đã gãy cánh bên trời. Nơi phương trời miên viễn đó, không chiến tranh, không hận thù, cầu mong anh tìm được yên bình trong giấc ngủ ngàn thu …




Lời: Ngọc-Hạnh
Ý: NTDzũng
Hạ Vi  
#550 Posted : Wednesday, November 14, 2012 6:26:49 PM(UTC)
Hạ Vi

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Moderator, Registered
Joined: 3/15/2011(UTC)
Posts: 5,595
Location: CỏThơm

Thanks: 4254 times
Was thanked: 10700 time(s) in 2632 post(s)

UserPostedImage

Đi tìm gốc gác Lý Toét, Xã Xệ


LTS. Người ta biết nhiều đến Nhất Linh như một nhà văn thủ lĩnh nhóm Tự Lực Văn đoàn, người đã cùng các bạn văn tạo ra một cuộc cách mạng trong văn chương và ngôn ngữ Việt Nam những năm 30 của thế kỷ trước, mà ảnh hưởng còn sâu rộng cho tới bây giờ. Nhưng có lẽ ít người biết hơn, tờ tuần báo mà ông làm làm chủ bút, tờ Phong Hoá (và hậu thân của nó là tờ Ngày Nay), nơi quy tụ các cây bút của TLVĐ và bè bạn, cũng là tờ báo trào phúng đầu tiên của nước ta. Mục đích này của báo được quảng bá lần đầu trong Phong Hoá số 13 (số cuối cùng do ông Phạm Hữu Ninh, người sáng lập báo điều khiển, sau đó bán lại cho Nhất Linh) : Bàn một cách vui về các vấn đề cần thiết - Xã hội, chính trị, kinh tế - nói rõ về hiện tình trong nước.

Hai "nhân vật" chủ chốt của biếm hoạ Việt Nam chính cũng được sinh ra trên các trang báo Phong Hoá và từ đó đi vào văn học, vào đời sống thường ngày của người Việt : Lý Toét và Xã Xệ. Nhất Linh, dưới tên hoạ sĩ Đông Sơn, chính là cha đẻ của Lý Toét. Nhân kỉ niệm lần thứ 49 ngày ông qua đời (7.7.1963 - 7.7.2012), Diễn Đàn trân trọng giới thiệu với bạn đọc bài biên khảo dưới đây của tác giả Phạm Thảo Nguyên, cùng với bài của Nguyễn Tường Thiết về cái chết của ông và của Thái Kim Lan, hồi ức về cuộc tiễn đưa nhà văn của nhân dân Huế.

Cùng với cụm ba bài viết này, chúng tôi cũng vui mừng thông báo với bạn đọc, hai tờ Phong Hoá và Ngày Nay đã được một nhóm bạn tâm huyết với TLVĐ (trong đó có chị Phạm Thảo Nguyên) số hoá hoàn toàn, và sẽ được công bố trên mạng từ ngày 22.9 năm nay, kỉ niệm 80 năm ngày tờ Phong Hoá ra số đầu tiên dưới quyền điều khiển của chủ bút Nhất Linh (số 14, ra ngày 22.9.1932). Chi tiết sẽ được thông báo sau.


Họa sĩ Đông Sơn vẽ ra Tý Toét vào đầu thập niên 1930, và tờ báo đầu tiên đăng tranh Lý Toét, là Phong Hóa. Đó là hai điểm chính, về cụ Lý được dân chúng yêu chuộng đặc biệt từ gần tám chục năm nay. Tìm đọc lại báo Ngày Nay Xuân 1940, cũ, mới biết Nhất Linh có giải thích rõ ràng chi tiết về lý lịch của cụ, trong bài viết “Lịch sử Lý Toét…”, Báo Xuân Ngày Nay 1940, tóm tắt như sau:

Tên Lý Toét ra đời trước, rồi hình người Lý Toét mới ra đời sau.

Năm 1930, trong báo Tứ Dân, người đẻ ra “tên-Lý Toét” lại là Tú Mỡ Hồ Trọng Hiếu (chuyên viên thơ trào phúng của Tự Lực Văn Đoàn), từ “đẻ ra” sáng tác bởi Nhất Linh. Họa sĩ Đông Sơn và bà Phụ Nữ Thời Đàm đẻ ra “hình-Lý Toét” sau. Sự tích là: Đông Sơn một hôm đang xem báo Phụ Nữ, vẽ nghịch một ngườì nhà quê, thấy hay hay nên xé ra vứt vào ô kéo, chưa biết để làm gì. “Quý vị ơi! Nhìn hình dưới đây đi! Nó đấy, chính nó đấy, mảnh giấy nhật trình có chân dung “thủy tổ” của tất cả các Lý Toét sau này đấy!”:

Đúng là không có bà Phụ Nữ Thời Đàm thì không có Lý Toét, Nhất Linh nói chí lý thật! Trên bức hình đó Lý Toét trẻ hơn sau này nhiều, đã được mặc áo dài khăn đóng, như mọi cụ già thời đó. Lại có đủ cả râu ria, búi tóc, cụ xách thêm đôi dép da gia định và cắp cái ô đen: Cá tính được định hình. Cụ thường xách dép lên, đi đất, vì ngại chóng hỏng đôi dép cũ. Cái ô cũng ít khi mở ra, cụ để dành đánh chó và đeo lên vai cho oai. Nhưng chúng cũng làm khổ cụ, vì cứ bị tụi trộm nhỏ nhít đặt vào tầm ngắm, quấy phá luôn luôn. Nào dép, nào ô, nào khăn cứ bị trộm rình!

Chắc các bạn còn nhớ: Bắt đầu từ Phong Hóa số 14, ra ngày 2 tháng 9-1932 chủ bút mới là Nguyễn Tường Tam. Cùng các em là Hoàng Đạo Nguyễn Tường Long và các bạn như Tú Mỡ Hồ Trọng Hiếu, Khái Hưng Trần Khánh Giư… mới phụ trách tờ Phong Hóa. Ngay trong số 14 này, ta bắt gặp Đông Sơn đưa hình cụ (chưa có tên) về Hà Nội trên một chuyến xe đò đông như nêm cối (hình dưới). Các bạn có nhìn thấy cụ ngồi trên mui xe ngay trên đầu tài xế đó không? Họa sĩ Đông Sơn thật hóm, giấu kỹ chẳng cho ai biết tin gì cả! Nhưng lòi đuôi! Tuy nhiên, rất có thể chính ông cũng không biết là mình đã cho cụ về thành hôm đó, trên chiếc xe đò đó! (Mà này, nhỡ ông vẽ mà không biết là có cụ trốn trên mui đó thì oan cho ông nhỉ!?)

Nhất Linh còn kể là Lý Toét ra mắt độc giả ngay từ số Phong Hóa 14, nhưng còn ngơ ngác vì chưa có tên. Sau đó Đông Sơn dính thêm cái tên Lý Toét vào hình vẽ, thế là Phong Hóa có trong tay một nhân vật hý họa hoàn chỉnh. Lý Toét nom thật có duyên:


UserPostedImage
Nguyễn văn Lý Toét là người Việt Nam.


Lần đầu tiên Tứ Ly đem Lý Toét-tên (không có hình), lên báo Phong Hóa trong số 35, trong bài viết “Cuộc Chợ Phiên của Phong Hóa tổ chức”. Lúc đó, Lý Toét-hình, không tên, chỉ dùng để trang trí cho mục Vui Cười mà thôi:

Tới số 48, năm 1933, Phong Hóa có tranh “Lý Toét ra tỉnh” thứ nhất. Đó là lần đầu cụ Lý có đủ tên+hình, cùng cái dáng lom khom hay đặt câu hỏi lạ lùng:


UserPostedImage

Thế rồi tới Phong Hóa số 59, bức vẽ “Lý Toét ra tỉnh” thứ hai, do Đông Sơn vẽ dưới đây, (ký tên chữ nho) chiếm ngay trang bìa:


UserPostedImage
Lý Toét lẩm bẩm: Quái! người ta chôn ai mà đào dài vậy??


Đông Sơn Nhất Linh biết rằng nhân vật này sẽ chinh phục độc giả toàn quốc! Quả như vậy, Lý Toét đã làm mưa làm gió trên văn đàn nước ta trong suốt thập niên 1930. Trước hết, về cá nhân Lý Toét, tính chất tổng quát được mọi người cùng chấp nhận bất thành văn, là:

Lý Toét là một ông già nhà quê, có chức phận trong làng, chức Lý trưởng, nên được goi là Lý, mắt bị bệnh đau-mắt-hột từ bé, thành ra nó cứ kèm nhèm, như viền vải tây đỏ, ta gọi là mắt toét. Nhập hai chữ Lý và Toét vào nhau thành tên luôn, chứ Lý Toét không phải là tên cúng cơm, bố mẹ đặt cho.

Lý Toét nghèo, sống ở thôn quê, chưa từng được thấy những thứ văn minh ngoài phố do người Pháp mang lại. Lý biết đọc chữ quốc ngữ, biết ít chữ nôm, chữ nho, nhưng không hiểu tiếng Pháp, nên có nhiều phen không thông về chữ nghĩa, nhầm chữ nọ sang chữ kia tí chút. Vì nghèo nên Lý Toét tham ăn, lại nghiện rượu, nên ích kỷ, chỉ muốn mình được phần to, thêm nữa, không hiểu gì về vệ sinh, ăn ở dơ bẩn, nên cả tin, sợ hãi đủ mọi thứ. Lý Toét rât mê tín, thờ đủ mọi loại thần thánh, từ con cóc sành trên bể nước ngoài vườn hoa, đến con hổ sống trong chuồng Vườn Bách Thú…

Vợ con ở quê rất lếch thếch. Lý Toét có một cô con gái lớn tên là Ba Vành, cô này xưa bỏ nhà ra đi, rồi lấy tây. Thỉnh thoảng cụ Lý có xuống vùng mỏ thăm con gái, báo Xuân Phong Hóa, số 85 tường thuật thế. Cô có con, thỉnh thoảng con bị sài đẹn cũng mang vào bệnh viện chữa, làm cụ Lý đi tìm thăm thật khốn khổ. Phong Hóa có tranh chân dung của cô, cô mặc áo tân thời, nom cũng đẹp ra phết (khi trước còn ở dưới quê thì vẫn vận áo tứ thân).

Nhân vật ảo Lý Toét với đầy đủ tính cách như vậy, được họa sĩ Đông Sơn sáng tác ra. Nhưng cha đẻ của Lý Toét đã rất hào phóng không giữ tác phẩm cho riêng mình, mà rủ tất cả mọi người cùng tham dự vẽ Lý Toét! Do đó, cùng với Đông Sơn Nhất Linh, các họa sĩ của Phong Hóa nhẩy vào vẽ Lý Toét với đầy hứng thú trong các tranh vui của báo Phong Hóa. Thế là: Cuộc Vui “Vẽ Lý Toét” bắt đầu!

Mỗi họa sĩ anh tài của Phong Hóa vẽ ra một Lý Toét dung mạo khác hẳn nhau, nhưng cùng tính cách, vẫn nhận ra được. Độc giả có thể ngắm các Lý Toét khác nhau trong hình trên của các họa sĩ Đông Sơn, Nhất Sách, Tô Tử tức Ái Mỹ Tô Ngọc Vân, Lemur tức Nguyễn Cát Tường, Bloc tức Trần Bình Lộc, Ngym tức Ngạc Mai tức Trần Quang Trân, Trần An….

Nhân vật Lý Toét với rất nhiều tranh chân dung đó, đã nổi lên vững vàng thân ái như một vì sao mới mọc trong lòng độc giả báo Phong Hóa. Sau này có thêm danh họa Nguyễn Gia Trí (lúc đó mới ra trường) tức Rigt, tức Gtri, cùng nhiều người khác, kể cả Lê Ta Thế Lữ cùng vẽ chân dung Lý Toét (vẽ chữ số thành hình cụ Lý).

Nhưng ngắm tranh Lý Toét lâu, ta thấy cụ có vẻ hơi … cô độc, thiếu bạn. Và việc phải đến, đã đến: Xã Xệ xuất hiện. Nhất Linh gọi đó là do tự nhiên phải thế. Xã Xệ là một nhân vật bằng vai phải lứa với Lý Toét. Xã Xệ béo ịt, thấp lè tè, đầu trọc lông lốc, còn độc một sơi tóc quăn xoắn ốc trên đỉnh. Hình ảnh Xã Xệ hoàn toàn đối chọi với Lý Toét gầy đét và cao lênh khênh. Xã ra đời để đấu láo với Lý, cãi chầy cãi cối với Lý, chung buồn chung vui với Lý… Ngớ ngẩn, lẩn thẩn sống cuộc đời mới của dân nô lệ mất nước, dưới sự bảo hộ của mẫu quốc Phờ Lăng Xa cùng Lý.

Cha đẻ của Xã Xệ là họa sĩ Bút Sơn, từ Saigon gửi tranh vẽ ra Hà Nội. Tôi nghĩ vị này là một độc giả yêu quý Phong Hóa, nên tạo ra nhân vật Xã Xệ đối kháng với Lý Toét. Ông lấy hiệu Bút Sơn để nhái Đông Sơn. Nhưng Nhất Linh đến tận khi mất, vẫn chưa biết tên thật của Bút Sơn. Trên tờ di cảo “Đời làm báo” ghi tất cả tên và bút hiệu các cộng sự viên, trong cũng như ngoài Tự Lực Văn Đoàn, Nhất Linh có hàng chữ sau:

Bút Sơn ở Saigon (Người đẻ ra Xã Xệ), tên thật chưa biết. Xin ông Bút Sơn (nếu ông còn sống) hoặc các bạn, cho biết tên thật.

Hiện nay chúng tôi được biết tên thật họa sĩ Bút Sơn là Lê Minh Đức. “Theo nhà báo nhà thơ trào phúng Tú Kềnh viết trên Báo Bình Minh Xuân Mậu Thân 1968 xuất bản ở Saigon thì: Vào năm 1936 báo Phong Hóa, nhóm Tự Lực Văn Ðoàn, ở Hà Nội, có tổ chức cuộc thi vẽ tranh hài hước, họa sĩ chuyên vẽ tranh hài hước Bút Sơn Lê Minh Ðức ở Saigòn vẽ một bức tranh gửi ra Bắc dự thi” (1).

Thật ra, lần đầu tiên Xã Xệ xuất hiện trong tranh Bút Sơn là ngày 16 tháng 3 năm 1934, trên báo Phong Hóa số 89. Xã Xệ đã được đón tiếp thật nồng hậu. Xã cùng Lý lên ngay trang bìa của báo. Dưới đây là bức tranh trên Phong Hóa, Xã Xệ ra mắt toàn dân An Nam, cõi Đông Pháp, với lối lý luận hạng nhất:


UserPostedImage
Lý Toét: Thế này là nhất cử lưỡng tiện.
Cân một lần hai đứa rồi chia hai ra thì cũng được chứ lị!


Vậy là báo Phong Hóa đã tạo dựng được cặp đôi hý họa Lý Toét, Xã Xệ, mang rất nhiều “đặc tính dân tộc”, đi vào lịch sử văn học Việt Nam:


UserPostedImage


Tranh Lý Toét Xã Xệ không của riêng ai, thật là thú vị. Mỗi bức tranh có khi là một tấm, có khi là một loạt nhiều tấm như phim hoạt họa, với lời chú giải ngắn gọn hoặc vài câu thoại, chính là một câu chuyện nhỏ, nhiều khi rất thâm trầm, nhiều khi mộc mạc…. Ai có một vài ý nghĩ chủ đạo là có thể vẽ ra một tranh hay, nếu không biết vẽ thì viết thành truyện cười Lý Toét cũng không kém phần dí dỏm.

Trong khi đó, nhờ những cuộc thi tranh khôi hài của Phong Hóa, nhiều họa sĩ bên ngoài tòa soạn đã tới vẽ cho Phong Hóa như NG9, HKB, DLAN, Trần An, 2TTG, Mạnh Quỳnh…. và rất nhiều người không chuyên cũng vẽ. Thêm nữa, các họa sĩ còn mang hình ảnh Lý Toét Xã Xệ phổ biến, nhân rộng ra khắp các báo thời bấy giờ, từ ngoài Bắc tới trong Trung, trong Nam. Họa sĩ thích vẽ, người thường thích kể chuyện, báo nào có Lý Xã thì có nhiều người đọc. Đến nỗi cặp đôi này đã trở thành những nhân vật để quảng cáo! Có những bài quảng cáo thuốc, quảng cáo rượu của Lý Toét … đăng ngay trên Phong Hóa, Ngày Nay rất nhiều lần.

Để cạnh tranh, báo Thanh Niên số #2, ra ngày 27-1-34 cho ra đời “Xã Dù”một anh em họ hàng với Lý Toét. Nhưng tiếng tăm của Xã Dù quá lu mờ, nay không ai còn biết, nhớ đến (bài Cuộc Điểm Báo, Phong Hóa số 84).

Như vậy là Đông Sơn Nhất Linh đã dựng ra được một phong trào có vô số họa sĩ trong, ngoài tòa báo, cùng độc giả “dấn thân”, đua nhau sáng tác ra vô số tranh Lý Toét Xã Xệ kể chuyện vui đùa!
Còn gì thú vị hơn!
Từ đó, Lý Toét Xã Xệ xuất hiện đều đặn trên báo Phong Hóa và Ngày Nay, qua những truyện vui lý sự cù nhầy. Thỉnh thoảng Lý Toét có bài viết riêng như “Điều thỉnh cầu của Lý Toét”(Phong Hóa số 68), bài thơ Vợ Lý Toét Khuyên Chồng, trong mục Dòng Nước Ngược, thơ trào phúng của Tú Mỡ, rồi Lý Toét Trả Lời, Lý Sự Cùn viết… Lâu lâu báo có đăng Lý Toét Phú, Xã Xệ Phú, Ván Cờ Lý Toét, cả Văn Tế Lý Toét (của Đỗ Đức Thu, làm trước, phòng khi…), …

Nhưng nhiều nhất, được chú ý nhất, vẫn là những bức tranh Lý Toét Xã Xệ, với những cảnh trông thấy, gặp thấy trên tỉnh. Có nhiều kỳ báo Phong Hóa, Ngày Nay có cả năm, bảy tranh Lý Xã trên cùng một số báo. Tranh nào cũng kể những chuyện ngây ngô, những suy nghĩ, suy luận chéo cẳng ngỗng, những hiểu lầm về ngôn ngữ tây ta tầu… Những câu chuyện vui vu vơ, vô tội này, ngày một lan rộng, ngày một thu hút. Những tính tình xấu xí, gàn bướng, cù nhầy, đáng cười… của người đời được diễn tả, phô bầy dưới hình thức khôi hài rất duyên, rất khéo… Trong đó, Lý, Xã rất “nghệ”, với những phản ứng không giống ai, diễn tả được biết bao khía cạnh khác nhau của cuộc sống…. Quý vị độc giả đừng tưởng hai cụ nhà quê này luôn luôn khù khờ, trái lại, có khi rất láu đấy! Và trong nhiều tranh các cụ lý luận hay đáo để! mời các bạn xem tranh Lý toét trả lời quan tòa tây:

Khi Lý Toét phải ra tòa trả lời tội gửi thư với tem đã đóng dấu. Cụ Lý trả lời: “Lần nào nhận thư của con gái, là cô Ba Vành, gửi về cũng thấy tem đã đóng dấu”.
Đúng quá chứ!
Cặp bài trùng Lý Xã của Phong Hóa Ngày Nay dần dần trở nên vô cùng nổi tiếng, được sự ủng hộ triệt để của quốc dân, từ trẻ con tới người lớn. Người coi tranh, mê tranh mỗi ngày một nhiều, tạo ra một hiện tượng xã hội chưa từng có. Năm 1933, Georges Mignon, trong Nụ Cười Tân Á, khen ngợi Lý Toét của Phong Hóa (2). Và năm 2007, tại Mỹ có bài nghiên cứu của George Dutton: Lý Toét in the City (3),.. Còn ở Việt Nam thì tới ngày nay vẫn có lai rai bài viết, khảo cứu, kịch, chèo… về Lý Toét.

Ròng rã từ 1932 tới cuối năm 1940, tranh Lý Toét là những cú đâm xầm vào đời sống văn minh mới, do “mẫu quốc” mang tới, của hai cụ nhà quê cổ hủ “đẫm đặc dân tộc tính”… Đó cũng là lúc dân ta đang gặp phải cái “chạm trán tóe lửa” của hai nền văn hóa Đông Tây. Như bà văn sĩ Pearl Buck (giải thưởng Nobel về văn chương 1938) trong truyện ngắn ‘Bà Mẹ Già”, Huyền Hà dịch, Ngày Nay số 200, 1940, kể chuyện bên Tầu: Cô con dâu đi du học về, trong bữa cơm đại gia đình, đã: “hét inh lên vì sợ, khi thấy bà cụ mẹ chồng đưa đôi đũa đã liếm nghiêm chỉnh thật sạch trước, chọc vào đĩa thức ăn chung của cả nhà”.

Đồng thời trong những bức tranh nhỏ Lý Xã, các ý tưởng được đào sâu dần, nói lên được nhiều điều muốn nói. Người đọc ngày một thấm thía về thân phận người dân nhược tiểu mất nước, khi đa số dân chúng còn chưa được giáo dục, vô kỷ luật, hay sợ hãi, mê tín, và cam chịu tủi nhục dưới ách nô lệ của Pháp. Những bức tranh hý họa nhẹ nhàng hóm hỉnh đó phơi bầy dần dần những thói hư tật xấu của dân ta. Có người cho rằng báo PH NN đã bôi xấu người nhà quê! Không! ta phải hiểu rằng nếu dân ta còn nghèo đói, vô học, sống khổ sở như thế, chịu bao nhiêu bóc lột đè nén như thế, thì lẽ dĩ nhiên hủ lậu mê tín phải sinh ra tham lam, ích kỷ, …Nhưng tới đó thì chúng ta phải tự hỏi: “Phải làm gì đây?”

Đó là chủ ý của Tự Lực Văn Đoàn: dùng văn chương, báo chí để vận động cải tạo xã hội.

Trong bài Trả lời Tân Xã Hội, Hoàng Đạo viết trên Ngày Nay số 30, năm 1936: “Ông sẽ phải công nhận như chúng tôi, là dân chúng - hầu hết là dân quê - chỉ biết mình khổ cực, đói rét, chứ chưa biết đường tự bênh vực lấy mình. Vậy công việc tối quan trọng của ta, của chúng tôi, của ông, là làm thế nào cho họ hiểu hết quyền lợi nghĩa vụ của họ. Công cuộc to tát không phải một ngày mà nên: công cuộc ấy có thành cũng nhờ một phần lớn ở sự tự do báo chí và tự do kết đoàn”(4).

Thực vậy, muốn dân chúng hiểu nghĩa vụ và quyền lợi của họ, thì việc đầu tiên là phải thu hút dân chúng bằng báo chí, phải tìm cách làm dân muốn nghe, thích nghe ta nói. Vậy trước hết, hãy xét lại chính mình. Hẳn trước khi thành người thành thị, ai chẳng có gốc gác nhà quê, không là ta, thì bố mẹ ông bà…ta, đã từng ngớ ngẩn “nhà quê lên tỉnh” như thế. Mà người Việt nào cũng có quê, như Nguyễn Trãi quê Nhị Khê, Nguyễn Du quê Tiên Điền, Hồ Xuân Hương quê Nghi Tàm, Cao Bá Quát quê Phú Thị… Mồ mả các cụ tổ tiên chúng ta đều còn ngay ở giữa những cách đồng lúa lầy lội đó, chứ đâu? Mà cũng những nơi nhà quê đó, có kho tàng vốn cổ ai cũng say mê, đó là những tranh khôi hài, các chuyện cười, chuyện diễu, chuyện tiếu lâm, phóng đại, nói khoác… Chuyện được truyền khẩu từ ngàn xưa, từ các bác dân quê như Ba Giai, Tú Xuất ngoài Bắc, tới bác Ba Phi trong Nam, cùng các vị trí thức không theo lề lối quan trường như các Trạng, Trạng Quỳnh, Trạng Lợn,… rất nhiều. Những chuyện đối đáp với sứ Tầu của các vị thiền sư từ hơn nghìn năm trước, hay giai thoại những câu đối đáp giữa Chiêu Hổ, Hồ Xuân Hương ai mà chẳng mê. Và các tranh cổ ngộ nghĩnh được bán trong những phiên chợ quê, chợ Tết, như Đám cưới chuột, Vinh quy, Đánh ghen, Hứng dừa … của làng Đông Hồ, ai mà chẳng thích?


UserPostedImage


Trong khi đó, người đầu đàn của Tự Lực văn đoàn Nhất Linh Đông Sơn là một họa sĩ. Các thành viên khác như Thế Lữ, Khái Hưng, Hoàng Đạo, Thạch Lam… cũng có thú vẽ tranh không phải thường. (Nếu bạn đọc tinh ý thỉnh thoảng có thể bắt gặp trong Phong Hóa hoặc Ngày Nay những bức vẽ rất đẹp ký tên Khái Hưng, Tứ Ly, … Đặc biệt, Ngày Nay số 198, xuân 1940, có in tranh vẽ của nhiều thành viên Tự Lực Văn Đoàn: Khái Hưng, Tú Mỡ, Thế Lữ, Hoàng Đạo, Thạch Lam). … Với tinh thần mỹ thuật từ bản chất của ban biên tập như thế, hai báo Phong Hóa, Ngày Nay sử dụng tranh ảnh trang trí rất nhiều, luôn luôn có họa sĩ nhà nghề làm việc minh họa. Những họa sĩ lớp mới này được học rất bài bản, họ học được kỹ thuật hội họa Tây phương tại trường Mỹ Thuật Đông Dương tại Hà Nội (Khóa đầu của trường tốt nghiệp năm 1930). Vì vậy, họ sử dụng rất thông thạo kỹ thuật hý họa kiểu tây phương, để đùa rỡn các ông dân biểu, các quan thượng thư …với mục đích sửa lưng các ông, xin các ông nhớ đến dân đến nước, và làm cho công chúng hiểu đời sống chính trị hơn… Những năm sau có thêm Bang Bạnh và Ba Ếch trong thể giới hoạt kê đó, giúp các họa sĩ tạo được nhiều màu sắc, nhiều khía cạnh sâu xa hơn trước. Tuy nhiên, hai nhân vật này không được yêu thích bằng Lý Xã.

Cũng với lý tưởng làm thay đổi bộ mặt xã hội, dân sinh, TLVĐ và các họa sĩ, kiến trúc sư đã giới thiệu cách sống mới hợp vệ sinh, kiểu nhà mới Ánh Sáng và nhất là việc sáng tác áo dài kiểu mới Lemur cho phụ nữ, một thành công vang dội, tới ngày nay “áo dài”còn chịu nhiều ảnh hưởng.

Trong khi đó Tứ Ly Hoàng Đạo viết hàng loạt bài trên Phong Hóa Ngày Nay như Trước Vành Móng Ngựa, Bùn Lầy Nước Đọng, Công Dân Giáo Dục, Có Cứng Mới Đứng Đầu Gió (ký tên Tường Vân),… kể chuyện trong tòa án, giải nghĩa nhiệm vụ công dân, chỉ dẫn cho dân chúng về pháp luật, để họ hiểu và biết cách sống, cách cư sử cho khỏi bị ép buộc vô lý, và cũng để tờ báo mưu tính những cải cách về xã hội.

(Trong bài viết ngắn này, chúng tôi không nói tới sự nghiệp văn chương lừng lẫy của các văn hào, thi bá, thành viên Tự Lực Văn Đoàn, mà chỉ xin nhắc thêm rằng các tiểu thuyết, thơ mới, kịch nói…của các vị, đã làm say mê bao thế hệ người Việt, đã thay đổi cách viết, cách sử dụng chữ Việt, văn chương Việt, đã trợ giúp rất nhiều cho công việc cải tạo xã hội về mọi mặt).

Ngắm lại những bức tranh Lý Toét thật lý thú, báo Phong Hóa Ngày Nay có khá nhiều: gần 1000 tấm. Hai khía cạnh mỹ thuật và khôi hài, đã trộn vào nhau rất ăn ý. Chúng là một sáng tạo tài tình gồm cả đông lẫn tây, cả xưa lẫn nay, trong suốt một thập niên đã nở rộ đến không ngờ: Phong Hóa và Ngày Nay càng ngày càng càng đông người đọc, đã trở thành một tờ báo không đối thủ trong làng báo lúc đó, mà cũng có lẽ cả lịch sử báo chí Việt Nam xưa nay. Có lần tờ báo Xuân Phong Hóa đã phải xuất bản lần thứ hai, vì nhu cầu bạn đọc. Trong tinh thần phản đối Khổng giáo lỗi thời hành hạ con người, đả phá thái độ phong kiến quan lại cũ, chế diễu lòng mê tín ngu muội, tố cáo sưu cao thuế nặng của tờ báo, những tấm tranh bé nhỏ đã đụng được tới rất nhiều vấn đề, rất nhiều hủ tục, thói xấu, đã phá bớt “những ý kiến cổ hủ, nó làm mờ mịt khối óc người ta” Riêng những vấn đề xã hội, chính trị thực sự, chỉ được nói đến một cách rất nhẹ nhàng, chúng được giấu rất kỹ để tránh kiểm duyệt rất khắt khe của thực dân Pháp…. Tuy vậy, ngày 31 tháng 5 năm 1935, Phong Hóa đã bị Thống sứ Bắc Kỳ đình bản ba tháng. (Tới nay, không ai biết tại sao báo bị đóng cửa. Có người cho là do loạt bài “Thần thoại tân thời” Hậu Tây Du Ký nói động đến Phạm Quỳnh, Nguyễn Tiến Lãng cuả triều đinh Huế… có người cho là do bài phóng sự sắc bén về Hoàng Trọng Phu... đều do Hoàng Đạo viết. Tất cả chỉ là phỏng đoán, theo cuốn Tiếng Cười của Tú Mỡ, (Vu Gia, cuốn Hoàng Đạo, nhà báo, nhà văn, (6)). Theo Martina Nguyễn Thục Nhi: “Do cả hai điều trên”, trong hồ sơ của phòng nhì Pháp: việc đóng cửa ba tháng báo Phong Hóa là do báo này đã chế giễu các quan lại An Nam.

ngày 5-6-1936, Phong Hóa số 190 đăng một tranh Lý Toét vẽ nhái theo chuyện “Tam anh chiến Lã Bố” của Tam Quốc Chí, rất đẹp, không có chữ ký họa sĩ. Ngắm nét bút đặc biệt sống động, ta có thể nhận ra họa sĩ vẽ tranh là Tô Tử tức Tô Ngọc Vân, một trong những họa sĩ chính của Phong Hóa thời đó. Theo thông lệ, các tranh khôi hài thường được mang ra bàn luận trong giờ làm việc chung của cả tòa soạn. Một bức tranh nhiều ẩn ý sâu xa, mà không ký tên tác giả chắc là do sự góp ý của nhiều thành viên tòa soạn.

Theo sách Tam Quốc Chí, vào đầu công nguyên ba nước Ngụy, Thục, Ngô chia nhau nước Tầu, tranh giành quyền lực, gây chiến tranh dài cả trăm năm. Trong một trận đánh quyết liệt, tam anh, Lưu Bị, Quan Vũ và Trương Phi, nước Thục, cùng nhau vây đánh Lã Bố, nước Ngụy. Lã Bố tuy là đại tướng nổi tiếng vô địch, nhưng mãnh hổ nan địch quần hồ, đã thua. Truyện này rất phổ thông ở Việt Nam, trước đây gần như ai cũng biết. Trong các buổi diễn tuồng cổ, màn này thường được trình bầy rất sôi nổi, các diễn viên hóa trang kiểu xưa, mặt mày tô màu xanh đỏ rực rỡ, áo mũ tuồng lộng lẫy xênh xang, biểu diễn múa võ cao cường, trong tiếng chiêng trống rộn ràng, và nhiều khi cả tiếng la hét cổ vũ của người xem.

Bức tranh này vẽ: “ba con chó cắn bố Lý Toét”, có con trai Lý Toét đứng ngoài xem, dơ tay múa chân reo hò: “A ha! Tam anh chiến nhất Bố!”

Thật là một câu dùng điển Tam Quốc “Tam anh chiến Lã Bố” để ví tuyệt hay. Tuyệt hay, vì hai câu có cấu trúc hoàn toàn giống nhau, diễn tả hai trận đánh hoàn toàn khác nhau. Do cách dùng hai nghĩa của chữ “Bố”: Bố là tên của đại tướng nước Tầu: Lã Bố, mà “bố” cũng là bố của đứa con đang đứng ngoài dơ chân muá tay reo hò.

Đọc câu điển Tam Quốc, ta chỉ cần thay chữ “Lã” bằng chữ “nhất” là biến thành câu ví, câu reo của con Lý Toét: Chuyện chiến đấu hào hùng trong sử Tầu biến thành chuyện Lý Toét la ó chống chọi với ba con chó dữ. Nó làm người xem tranh cảm được ngay, và cũng đau nhói lòng ngay, vì thấy đứa con trai reo hò vui thích trước sự nguy khốn của bố mình. Đó là:

- Con vô cảm, vô ý thức hay còn quá trẻ dại không biết rằng bố đang lâm nguy bởi ba con chó dữ tấn công? Cùng lúc, nó nhắc người xem tranh:

Lý Toét có mặt trên Phong Hóa từ số đầu tới nay, Lý Toét tượng trưng cho Phong Hóa:

- Độc giả có biết rằng báo Phong Hóa đang trong cơn khốn khó, có cơ nguy bị Pháp đóng cửa, rút giấy phép vĩnh viễn bất cứ lúc nào? (như rất nhiều báo thời đó, không được giải thích tại sao)

Lý Toét, nhân vật thấm đẫm đặc tính dân tộc, những xấu tốt của vốn cổ, tượng trưng cho đất nước lúc này:

- Quốc dân có biết rằng đất nước mất chủ quyền, đang bốn bề thọ địch? (‘Địch” là thực dân Pháp, là sự ngu tối, dốt nát của đại đa số dân chúng, là sự chia rẽ của các đảng phái trong nước, nguy cơ nội chiến…)

Trong cảnh tình như thế, bố Lý Toét làm sao sống nổi! Than ôi! Đó cũng là tiếng kêu cứu của Phong Hóa! Trùng hợp làm sao, đúng lúc đó thực dân kiểm duyệt đóng cửa báo. Báo Phong Hóa bị chết ngay sau số 190 này (05/06/1936) !

May thay, báo Ngày Nay hãy còn giấy phép, (Ngày Nay là báo dự phòng của TLVĐ, do Nguyễn Tường Cẩm, anh ruột Nguyễn Tường Tam, một công chức, đứng tên, NN số 1 ra ngày 30/01/1935) nên Tự Lực Văn Đoàn còn hoạt động thêm được mấy năm nữa. Lý Toét còn tiếp tục sống, tiếp tục kể chuyện đời trên báo.

Phải đến thời Mặt Trận Bình Dân cầm quyền ở Pháp, những lời mong cầu tự do, bỏ kiểm duyệt, bớt thuế… mới được viết ra một cách công khai. Những tưởng Mặt Trận Bình Dân thuộc tả phái, sẽ nới lỏng chế độ bảo hộ. Mà không! Tất cả những lời hứa chỉ là bánh vẽ, báo chí vẫn chịu chế độ cũ, bởi vì bên Pháp vẫn còn Bộ Thuộc Địa, thực hành chủ trương khai thác thuộc địa, phục vụ Mẫu Quốc. Sau này, dù trong thế chiến thứ II, dù năm 1939 Paris đã bị Đức Quốc Xã chiếm đóng, chế độ Bảo Hộ ở Bắc Kỳ vẫn rất khắt khe: Báo Ngày Nay bị đóng cửa vĩnh viễn năm 1940, người viết báo bị bắt bỏ tù (Hoàng Đạo, Khái Hưng, Nguyễn Gia Trí… bị giam, bị tra tấn dã man…từ 1941 tới 1943, tại Vụ Bản, Hoà Bình (5)).

Thế rồi tới giữa năm 1940, báo Ngày Nay cũng bị đóng cửa rút giấy phép.

Sau một vài cố gắng cuả Khái Hưng, Thạch Lam ra báo, sách... đều chết yểu, các thành viên phân tán, văn đoàn Tự Lực tan đàn sẻ nghé: Người chết vì bệnh, người bị Pháp bắt bỏ tù, an trí, người trốn sang Tầu làm cách mạng, người đi xa lánh nạn, người quay sang kịch… Chỉ còn nhà xuất bản Đời Nay sống lay lắt, in sách bán… Tới tháng 4-1945 còn xuất bản cuốn thơ Hoa Niên của Tế Hanh, (Tế Hanh cùng Anh Thơ được giải thưởng thơ của TLVĐ năm 1939, năm cuối còn có phát thưởng, trước khi báo NN đóng cửa). Tôi không biết Hoa Niên có phải là cuốn sách cuối của Đời Nay hay không.

Và cuối cùng, tới tháng 5-1945 báo Ngày Nay Kỷ Nguyên Mới ra đời, Hoàng Đạo phụ trách mục “Kiểm diểm chính trường Việt Nam” (Hồ Hữu Tường, Nguyễn Tường Long, nhà chính trị, Tạp chi Văn, số 107) Báo ra được 16 số là hết. Tới giữa năm 1946, nhà in được mang bán, chia tiền cho các thành viên.

Từ đó tới nay, chúng ta chưa bao giờ thấy lại một văn đoàn, một nhóm văn nghệ sĩ tài năng như thế, chung sức làm được một kho tàng văn hóa thành công như thế nữa. Tất cả chỉ còn là bóng con chim nhạn bay qua ngang trời…

Tôi còn nhớ khi còn rất nhỏ, được biết hai nhân vật huyền thoại Lý Xã qua một bài hát do các chị dạy truyền khẩu, trước khi đi học chữ, để có thể đọc được tiểu thuyết của TLVĐ (mà phải đọc lén, vì gia đình tôi cấm con gái đọc tiểu thuyết). Đó là bài hát sau đây, tuy tôi thuộc nằm lòng nhưng không biết tác giả là ai, phải hay không phải là người của Văn Đoàn Tự Lực:


Ông Lý Toét mà cắp cái ô
Đi ra phố gặp lúc mưa to
Có bác Xã Xệ mà muốn đi nhờ
Tay thì vời vời miệng thét bô bô

- Này bác Lý, thủng nhĩ hay sao?
Gọi như thế mà chẳng coi sao
Giá có cút rượu thì đến chơi liền
Đi nhờ một tí mặt cứ vênh vênh!

- Này bác Xã thật rõ lôi thôi
Còn non nước còn bác với tôi,
Ô tôi năng cụp mà bất năng xòe
Năng dựa đầu hè mà bất năng che!


Phạm Thảo Nguyên


Thư mục:
(1) NguyễnMạnhHùng, Đi tìm gia phả hai nhân vật ảo Lý Toét và Xã Xệ, Đại học Hồng Bàng,
(2) Georges Mignon, Nụ Cười ở Cõi Tân Á, L’Asie Nouvelle. Phong Hóa, số 109,trang 9
(3) George Dutton, Lý Toét in the City: Coming to Terms with the Modern in 1930s Vietnam, Journal of Vietnamese Studies, vol 2, Issue 1, pps 80-108
(4) Hoàng Đạo, Trả Lời Tân Xã Hội, Ngày Nay số 30, 18/10/1936.
(5) Theo Nguyễn Lân, con Hoàng Đạo: Hoàng Đạo bị Pháp bắt cùng Nguyễn Gia Trí, giam ở Vụ Bản. Bà Hoàng Đạo đi thăm, mang về một chiêc áo đầy máu. Khi được tha về, ông bị đau tim nặng.
(6) Vu Gia, Hoàng Đạo, nhà báo, nhà văn, nxb Văn Hóa, Hà Nội, 1997.
(7) Lý Trực Dũng, Lý Toét Xã Xệ hai siêu sao của biếm họa Việt Nam, Thể Thao -Văn Hóa 5/7/2008.
8) Lý Trực Dũng, Sức sống của Lý Toét Xã Xệ, báo Thể Thao - Văn Hóa 7/7/2008.
(9) Lý Trực Dũng, Lý Toét Xã Xệ: Nạn nhân hay chứng nhân, báoThể Thao - Văn Hóa 8/7/2008.
(10) Tú Mỡ, Tiếng Cười, nxb Hội nhà văn, 1993



UserPostedImage
Duy An  
#551 Posted : Sunday, November 18, 2012 4:53:42 PM(UTC)
Duy An

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 6/5/2011(UTC)
Posts: 1,287

Thanks: 211 times
Was thanked: 696 time(s) in 508 post(s)
Bài lục bát tuyệt mệnh của Cô Giang, vị-hôn-thê của liệt sĩ Ng. Thái Học


Bài lục bát tuyệt mệnh của Cô Giang, vị-hôn-thê của liệt sĩ Ng. Thái Học
(Cô Giang tự sát cùng ngày Ng. Thái Học lên đoạn đầu đài, 17.6.1930)


Thân không giúp ích cho đời,
Thù không trả được cho người tình chung.
Dẫu rằng đương độ trẻ trung,
Quyết vì dân chúng thề lòng hy sinh.
Con đường tiến bộ mông mênh,
Éo le hoàn cảnh buộc mình biết bao?
Bây giờ hết kiếp thơ đào,
Gian nan bỏ mặc đồng bào từ đây.
Dẫu rằng chút phận thơ ngây,
Sổ đồng chí đã có ngày ghi tên.
Chết đi dạ những buồn phiền,
Nhưng mà hoàn cảnh truân chuyên buộc mình.
Quốc kì phấp phới trên thành,
Tủi thân không được chết vinh dưới cờ.
Cực lòng lỡ bước sa cơ,
Chết sầu, chết thảm, có thừa xót xa.
Thế ru? Ðời thế ru mà?
Ðời mà ai biết, người mà ai hay


(Theo Nhượng Tống trong sách Nguyễn Thái Học, Tân Việt xuất bản, Sài gòn, 1949)

UserPostedImage
thanks 1 user thanked Duy An for this useful post.
coffeebean on 11/22/2012(UTC)
coffeebean  
#552 Posted : Thursday, November 22, 2012 3:16:20 AM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)


UserPostedImage


God Bless America

While the storm clouds gather far across the sea,
Let us swear allegiance to a land that's free.
Let us all be grateful for a land so fair,
As we raise our voices in a solemn prayer:

God bless america, land that I love,
Stand beside her and guide her
Through the night with a light from above.
From the mountains, to the prairies,
To the oceans white with foam,
God bless america, My home sweet home.
God bless america . My home ... sweet home!



http://youtu.be/FGPU3Yj9kLg

http://youtu.be/Nr206UrlifI


UserPostedImage

Duy An  
#553 Posted : Tuesday, December 4, 2012 10:08:16 AM(UTC)
Duy An

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 6/5/2011(UTC)
Posts: 1,287

Thanks: 211 times
Was thanked: 696 time(s) in 508 post(s)
Hoa hồng và cái gai

UserPostedImage


Một ngày đẹp trời, hoa hồng tình cờ nhìn thấy cái gai ngồi khóc bên cửa sổ. Hoa hồng rất ngạc nhiên, liền hỏi nó: Tại sao bạn lại ngồi khóc?

- Hoa hồng, tại sao không công bằng thế, chúng ta đều sinh ra trên một cành hoa, nhưng bạn là hoa hồng được nâng niu, còn tôi chỉ là một cái gai bị chối bỏ?

- Có chuyện gì xảy ra với bạn vậy?

- Bạn không biết ư, cô cậu chủ đang định cắt bỏ tôi ra khỏi cây hoa hồng tình yêu của họ đấy?! Vì họ cho rằng tôi chính là nguyên nhângây ra những trận cãi vã, vì tôi là cái gai khiến tay họ bị chảy máu!

- Họ đã tự đâm vào gai cơ mà!

- Họ cũng biết hoa hồng là phải có gai, nếu vậy, khi cầm bàn tay họ phải nương nhẹ hơn, phải tránh chỗ tôi nằm, chứ không thể vì bị gai đâm mà đòi bỏ tôi, đúng không? Tại sao hoa hồng đã đẹp rồi, còn sinh ra những chiếc gai làm gì vậy, không có tôi có phải hơn không?

- Bạn cũng đã trách oan cho hoa hồng rồi. Vì nếu như không có gai nhọn, tôi đâu còn được gọi là hoa hồng, tôi sẽ như bông cúc mong manh kia, như bông thược dược yếu ớt kia mà chẳng có sức sống và vẻ đẹp được. Những chiếc gai làm cho hoa hồng trở nên sắc sảo, không sợ bị bắt nạt, nó như vũ khí đặc biệt mà Thượng Đế đã dành riêng cho hoa hồng mà! Tôi sẽ không để họ bỏ bạn ra khỏi cây hoa hồng đâu?!

Này, có phải bạn có đang muốn cắt bỏ những cái gai nhỏ trên cây hoa hồng tình yêu của mình?
Bạn đang cho rằng, có những khuyếm khuyết đang làm cho mình bị đau, đó có thể là những điều bạn chưa hài lòng ở người ấy, những điều người ấy chưa có, chưa thể có được; và bạn thì không thể chấp nhận được điều đó nên phải… ra tay.

Khi những chiếc gai rơi đi, có phải cây hoa hồng sẽ trơ trụi lắm không?
Cũng như vậy, tình yêu của bạn sẽ mất đi sự tươi mới, tràn đầy háo hức của hai nửa trái tim lần đầu tìm đến với nhau. Nó sẽ chỉ còn lại sự gượng ép, công thức và nhàn nhạt.
Như một cành hoa hồng trơ trụi không còn lấy một cái gai.

Đừng nghĩ gai hoa hồng chỉ biết làm tay ta chảy máu, cũng như nghĩ những khuyết điểm của người ấy sẽ làm giảm đi “giá trị tình yêu” của bạn. Khi hai người đến với nhau, nghĩa là đang trên bước đường hoàn thiện bản thân và hướng đến một mẫu ghép hoàn hảo. Có thể của bạn đang thiếu một chút nồng nhiệt, người ấy sẽ bù đắp; có thể người ấy chưa có sự chín chắn, bạn sẽ là người tiếp thêm niềm tin. Có tranh đấu, có gai nhọn và có cả… bàn tay rướm máu, cây hoa hồng tình yêu của bạn mới tươi tốt mãi mãi…

Vì thế, hãy nương nhẹ bàn tay khi chạm vào gai của hoa hồng, cũng như hãy nâng niu tình yêu của bạn với chính người ấy nhé!.

From Ai Montgomery Sưu tầm


UserPostedImage
thanks 1 user thanked Duy An for this useful post.
coffeebean on 12/5/2012(UTC)
coffeebean  
#554 Posted : Wednesday, December 5, 2012 2:08:09 AM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)

Hẹn ước (tiếp theo)


Khom lưng đi tới lui, nhìn chăm chăm xuống đất như đang tìm kiếm vật gì làm rơi trên cỏ, ông già tiếp tục nói bâng quơ giống như ông chẳng quan tâm đến người nghe, mà thực sự ông nói như trút nỗi lòng như gặp tri kỷ, có lẽ từ sáng giờ hay bao lâu rồi ông đi lang thang, ngồi vẩn vơ chưa gặp ai để nói

- Ngã tư này là một trong những chỗ đẹp nhất, thích thú đắc ý của tui. Cô cũng thấy vậy mà, chớ không sao cô lại đến đây ngồi cả giờ ngó mông lung, nó hay ghê cô hả, tui biết chỉ ít ngày nữa thôi nó sẽ không còn đẹp nữa! thì tại sao giờ phút này mình không cố ghi nhận nó vào lòng, cảm nhận nó một lần. Nước mắt ... để cho mai sau ...khóc cho mình hay cho người cần nó.
Nói tới đó ông chợt im lặng, Thu ngoái lại dáng ông đang lặng lẽ bước đi ...

Ờ, tự dưng nước mắt chảy ra Thu đâu kềm được, ông già nói có lý biết đâu ngày mai sẽ không còn nữa vì ngay hôm nay đã ngơ ngác lắm rồi . Thu dắt chiếc xe xuống mấy bậc thềm đạp đi theo con đường trước mặt ... không biết đi đâu!

Dường như từng vòng xe đạp đẩy Thu đi, nếu không có nó biết đâu Thu sẽ đứng chựng một chỗ .
Loanh quanh quẹo tới quẹo lui, lầm lũi đạp xe. Chợt nhác thấy bóng ai đi xe Honda ngược đường, chậm lại vẫy vẫy tay về phía nàng. Chắc gọi ai đó thôi, Thu đâu có quen, bữa nay mà còn chạy Honda, áo quần bảnh bao sơ mi sọc đàng hoàng, tay này gan ... người đó lại vẫy tay tiếp . Thu nhìn quanh, có một vài người đã qua không ai dừng lại. Chiếc xe tạt hẳn sang đường ngang mặt Thu cười cười vẫy tay như gọi Thu tấp vào lề . Thu thấy khuôn mặt hơi quen quen, nụ cười thân thiện cũng yên tâm, tạt xe vào lề ... Anh chàng mở lời

- Thu không nhớ sao, anh Thành nè nhóm học với Yến

...ồ, Thu nhớ ra rồi! ông này đàn anh trên nàng ...một hai năm gì đó, là anh họ của Yến cùng khoá với Thu. Có đến nhóm học của Yến để giúp cô em cách nuốt trôi mấy course Dược lý kinh hoàng. Thu có lần học chung, nghe ông kể qua kinh nghiệm chiến đấu vơi' thi cử mờ người

.- Dạ, xin lỗi anh, nhận không ra, anh lên trường về
- Ừa, Thu tính lên trường hả ! thôi đừng vô, về nhà đi ít bữa có thông cáo rồi hãy vô, bây giờ Thu vô không thoát đâu, mấy người đó phát cho cái băng đỏ, bắt đeo, bắt trực họp, phân chia làm đủ thứ chuyện. Toàn chuyện tầm bậy tầm bạ gì đâu không hà. Cái mình thành tụi cách mạng 30
- Chuyện gì vậy, anh kể lại kỹ một chút đi
- Mấy tay nằm vùng xách động sinh viên đó mà... Vậy mà trường mình cũng có. Nghe nói bên trường Y còn có mấy trự bự kinh hoàng hơn, Mình học trối chết không kịp ngày thi mà tụi hắn có thì giờ làm chuyện bậy bạ, bây giờ ló mặt. Mình vô đó để cho nó giảng giải toàn là điều trái tai, chữ nghĩa lạ hoắc, mắng mình là tiểu tư sản phải thành tâm giác ngộ để thành con người mới, làm chủ nhà trường XHCN gì đó ... rồi nó giao việc bắt mình làm, dò hỏi người nào lý lịch ra sao ... Mình ngồi đó, có biết ai sinh viên trong trường đó, giảng viên, ngay cả giáo sư, thày cô mà có hoạt động chức vụ, cha mẹ làm việc cho chính phủ, cho Mỹ tài sản giàu có ra sao, gì gì trước đây thì viết ra. tên bạn bè sinh viên cũ thày xưa có ai làm gì, chứ vụ ra sao, dính líu thế nào, để họ sưu tra

- Chi vậy anh
- Họ nói là để tìm ra những người cần được giúp đỡ để sửa sai, giáo dụ hay đối chứng những thành phần cố ý không khai báo lý lịch thành khẩn, có ý đồ trùm mền chống phá cách mạng...
- - Trời đất giống như là chỉ điểm vậy đó hả, lỡ người ta viết đại cho xong đặng đi về thì sao
- Bởi vậy anh mới ngán, kiểu này có ai ghét bỏ người khác tha hồ tố bậy viết oan cho người ta, người đó đâu biết mà cải chính. Giống như thừa cơ dùng người ngây ngô cả tin khờ khạo hay khich bác người sẵn lòng hiềm khích mà gây hại cho nhau ... còn như không viết ra thì họ bảo là mình che dấu là không thành khẩn, bậy bạ lắm ! bạn bè nhìn vô coi như mình dân theo hùa. mà mình cũng khó chịu nữa, quê lắm!

- Vậy không lẽ mình không đi học lại sao?
- Có chớ, nhưng chắc là không còn như xưa ! ...
- Vậy làm sao biết bao giờ trường mở lại
- Họ sẽ có thông cáo mà, để ít bữa nữa tình hình lắng dịu, họ gom đủ mấy người muốn đeo băng đỏ rồi Thu vô coi thông báo. Hay là cho tôi nhà Thu ở đâu tôi đến báo tin cho . Chớ tánh như Thu mà vô đó chúng bắt ngồi là chắc cả ngày, biểu làm mấy việc Thu không chịu nổi đâu, lại cãi cọ... thành người chống phá cách mạng ... phiền lắm đó

- Dạ, cám ơn anh nói cho biết, Thu chỉ tính ghé qua trường coi sao, mà phiền phức như vậy.... chắc mấy bữa nữa, mà anh sao không bị giữ lại

- ồ, tôi có lý do mà, nói lên trường tìm thày hỏi về công dụng vài loại thuốc trợ tim cho má tôi đang nằm bệnh viện, mà bác sĩ thì ... chưa vô ! nên họ để tôi về .
- Dạ, Cám ơn anh nhiều, có lẽ Thu chờ vài bữa có thông cáo mở lại lớp sẽ lên,em còn mấy môn chưa thi cuối năm nữa ... chớ bây giờ vô ý dzà ... nhìn mấy người mặc đồ đen đeo băng đỏ còn cầm thêm cây súng ... ... nó làm sao á á, Thu không muốn vậy đâu ...
- Không ai đưa súng cho Thu đâu, phải có thành tích lắm mới có cái súng xách đi lung tung, mình họ chỉ phát cho cái băng đỏ, đeo vô cánh tay biểu tích cực làm nhiệm vụ cách mạng giao phó mà thiệt ra chỉ là ngồi đó viết tên ai mình biết xuống. Viết những điều rất ư tai hại cho người có thể đã từng dìu dắt mình, có thể đã là bè bạn chung một mái trường, một niềm tin, một kỳ vọng chỉ vì một lúc lo sợ cho cái an thân của mình ...
- ... Thu đâu dè
- - Còn nhiều cái khó nói trước , cẩn thận ... Thu đừng có tin lời người ta nhiều ! Họ nói xạo hay lắm, chân tình lắm bằng không làm sao biết bao người lầm lẫn . Thu không thấy sao, sự thật mà hoà bình về rồi, Nam Bắc một nhà anh em gặp nhau mà ngộp thở quá chừng, ai cũng sợ sệt lo âu
- Vô đó tụi nó hù hè ... nản lắm, mất công nhức đầu Thu về đi chắc cũng cỡ 5, 7 bữa ... có gì sớm hơn anh sẽ báo cho Thu biết!
- Dạ, cám ơn anh, Thu đi nghe

Thu đạp xe ngược lại con đường đến trường đi lòng vòng một hồi đến trước cổng nhỏ Sở Thú lúc nào không hay, chiêc cống sắt thường khoá chặt chỉ mở cho xe lớn của sở thú ra vào. Qua song sắt chiếc hồ sen rộng lớn như ngơ ngác buồn tênh. Một giống sen lạ ươm trồng từ bao giờ những chiếc lá to xoè ra thật lớn, như những chiếc nia cả thước trải rộng phẳng sát mặt nước xen lẫn giống hoa sen tim tím thơm ngát, mà hôm nay chẳng thấy đưa hương chỉ những đoá sen vươn lên ngơ ngác lẻ loi buồn bã... xa kia là ngôi trường mái ngói rêu phong ... xa nữa là quán nước mà Hải dạo chưa quen Thu vẫn ngồi mỗi lần về phép . Chỉ để nhìn lá me bay trên những ta áo trắng tan trường, nuôi lấy chút kỷ niệm êm ả cho đời lính...

Nước mắt lại ứa ra, Thu vội vã đạp xe đi, từng đợt lá me vàng lấm tấm theo gió bay bay rơi lả tả . Hải thích nhìn cảnh lá me đổ chơi vơi như thế này, nói đẹp mê hồn, nhưng sao bây giỡ Thu cảm thấy cánh lá như không đẹp nữa mà rưng rưng đổ xuống vai người, dường như cũng hiểu nổi đau thấm tận cùng tim óc ... nước mắt vẫn lặng lẽ lăn từng giọt trên má, ngưng rồi lại chảy ra, Thu chẳng thèm quẹt nữa, gió sẽ làm khô đi.


coffeebean  
#555 Posted : Saturday, December 8, 2012 4:41:14 PM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)

Hẹn ước(tiếp theo)


Thu giật mình, nhận ra mình đang đứng trước cánh cổng nhà Hải, từ trong vô thức Thu đạp xe loanh quanh lang thang qua bao đường phố, rồi cũng đến đây. Trời đã về chiều ... ừ, sao mình không đến thăm bác cũng mấy bữa rồi, mẹ giữ ở nhà mấy hôm, không biết bác ra sao, hay bác theo bà con đi rồi ! trong nhà tối om, chẳng lẽ ...

Thu mím môi đập cổng, .... im lìm! nhớ ra nút chuông cửa được để ẩn phia sau cột bờ tường, Thu lách ngón tay tìm nút chuông bấm nhẹ, một chặp ... vẫn im lìm. Chắc bác đi rồi ! Thu bỗng nghe lòng mình nghèn nghẹn hụt hẫng, cái nhận thức không thể gặp lại Hải vì không còn một nơi chốn nào nữa, một liên lạc mong manh nào nữa làm ruột Thu quặn đau mhoi nhói ... Có lẽ tại đói bụng từ sáng đến giờ đã qua bữa trưa đến chiều rồi mà Thu chỉ có chén xôi mẹ nấu hồi sáng ... Thu ngả người nào cánh cổng ... chợt nghe mệt rã rời. "Hải ơi, biết tìm anh ở đâu bây giờ !" ... Con đường nhỏ trong khu nhà Hải càng im vắng, không phải như khu xóm bình dân nhà Thu, lúc nào cũng có người đi lại, trẻ nhỏ chơi đùa . ở đây là những căn nhà xinh xắn hơi thụt vào bên trong, mỗi kiểu khác nhau trước cửa quấn quít nấy loại dây leo, giàn hoa màu sắc thơm ngát, có nhà được bọc quanh một khoảng vườn cây trái. Một khuôn đất nhỏ trước nhà trồng bông, cây kiểng nằm sau cánh cổng sắt. Chẳng ai đi ngang lúc này để Thu thản nhiên buông mình dựa vào cánh cổng mệt đuối, thất thần, rưng rưng mắt lại ướt ...

Thôi, chẳng lẽ dựa cửa hoài sao, cũng phải về đi. Thu dợm người kéo chiếc xe đạp, cánh cổng sau lưng Thu lay động, rồi im lìm. Thu thảnh thốt vài giây hy vọng vụt tắt "mình mới dựa người vào, bỏ đi thì nó phải động đậy" . Leo lên yên xe chợt nghe như có tiếng gõ cào nhè nhẹ từ sau cánh cổng ... có ai trong đó! Thu nhảy phóc xuống, lại đưa ngón tay tìm nút chuông, không hiểu tại sao cả Thu và ai trong đó đều không lên tiếng ... cánh cổng như có ai đứng sau hé mở ngay sau khi ngón tay Thu vừa lách qua khe tìm đến nút chuông chưa kịp bấm ...

- Trời ơi, Thu hả con, vào đây!

Mẹ Hải nét mặt xanh xao ngơ ngẩn kéo bà kéo vội Thu vào khép liền cánh cổng, bật khóc. Cũng như Thu lúc nãy bà ngã người vào cánh cổng như nương vào nó mà đứng gượng như bà đang trải qua khủng hoảng đau đớn lắm

Thu lặng lẽ ôm vai bà ... như cơn mưa đổ, bà ôm lây Thu vừa khóc vừa nói
- Không có tin gì của nó hết Thu ơi, bác lo quá . Từ sáng giờ mấy cô cậu đeo băng đỏ đập cửa mấy lần, gạn hỏi, răn đe vu vơ, cũng là người gần đây biết tình cảnh nhà bác, bác trai đi nước ngoài bị mổ phải ở lại, họ còn doạ nạt bác không phải chủ nhà, tài sản là cúa kẻ làm tay sai cho mỹ nguỵ (ý nói bác trai) sao còn dám ở!
Con ơi! nhà này cha mẹ hai bên cho, tiền lương hướng hai bác góp lại lúc hai bác mới về với nhau tu bổ gìn giữ mấy chục năm mà họ nói không phải nhà bác ... Bác lo, chờ thằng Hải về , chứ bác tiếc xót gì, bác theo cậu em tuần trước đi trót lọt rồi còn có dịp gặp lại bác trai, ... nhưng bác không bỏ con bác được. Ai ngờ, ở lại cũng không được ở nhà mình ... người ta lấy nhà đuổi đi, bác mà đi rồi, thằng Hải biết đâu mà về, làm sao tìm được nó ...

Thu lại nghe nhói trong ruột, Thu cũng mới lo sợ đây, bác đi thì làm sao còn dịp gặp Hải. Giờ nhìn bà hốc hác, quay quắt với cái viễn ảnh bị đuổi ra khỏi nhà . Thu lại ao ước phải chi bà ra đi ... ở lại! có hy vọng gì? ... Lời than khóc của người mẹ xót con trước cảnh đời phút chốc bỗng nát tan ... Nhớ mấy câu dặn dò của Thành hồi sáng về tố cáo chỉ điểm. Nhìn mẹ Hải, Thu lại càng hiểu hơn đây không phải là ngày hoà bình chấm dứt chiến tranh mà ai ai cũng mong ước . Nó nặng nề, tràn đầy sợ hãi, đe doạ ...

Thu xót xa ôm vai bà, chờ bà nguôi ngoai, Thu nhẹ nhàng nói
- Bác đừng sợ mấy người đeo băng đỏ, con mà lên trường họ cũng phát băng đỏ cho đeo đế đi nạt nộ hù hè người khác ... nhà bác to lớn nhiều đồ đạc ... biết bác ở một mình, họ hù cho bác bỏ nhà chạy đặng lấy nhà, lấy đồ đạc hết ... Lúc đó bác quay lại họ cũng không cho vô . Từ từ coi sao. Biết vầy con xin má qua ở với bác đêm nay, bác đừng đi đâu hết. Hồi sáng con ra phố thấy mấy cửa tiệm bị đập phá, có người ôm súng canh chừng cho họ phá cửa, mai mốt chủ tiệm có quay lại cũng chẳng còn gì!

Thu làm gan nói cứng để trấn tĩnh bà chớ thiệt ra Thu cũng đâu biết gì chỉ thấy bác khổ sở Thu tìm cách an ủi cho bà yên tâm
- Vô nhà, ăn với bác chén cháo, mấy bữa nay bác ăn không vô, sáng bắc nồi cháo, mà chưa động đến ... để bác hâm móng lại. Hoà bình gì mà khốn khổ thế này!

Hai chén cháo đậu xanh nghi ngút khói với hũ đường cát
- Con có thích ăn ngọt thì bỏ thêm đường vào, bác chỉ ăn vừa vừa vậy
Thu chợt nghe bụng đói cồn cào từ lúc rời nhà đến giờ Thu cũng chẳng nhớ ăn uống gì, mùi đậu thơm ngan ngát quyện mùi đường ngọt ngào, Được một hai muỗng bà bác lại thẩn thờ sụt sùi
- Thằng Hải chẳng biết có gì mà ăn không đây, hay đang đói khát lặn lội rừng khuya .
Thu giật mình suýt đánh rơi cái muỗng, cố tỉnh khô, Thu nhẹ nhàng nói láo như thiệt, như chính mình cũng đang tin tưởng vào điều mình đang nói
- Bác ơi anh Hải lạnh lẹ, biết xoay trở, lại hiền lành chắc không sao đâu.

Thu phải nói thế, Thu không thể nào để hai bác cháu ngồi nhìn nhau nước mắt ròng ròng nức nở được
- Bác ăn đi cháo nguội rồi, mai mốt ảnh về bây giờ, bác còn có sức mà lo nữa chứ , bác nấu mấy món tủ thiệt ngon của bác đó
cho anh Hải dưỡng sức cảm thấy nguôi ngoai bà gật gù
- ừ, mai mốt nó về bác nấu đủ món, con sang ăn chung cho vui . Thu cũng thích thức ăn bác nấu mà
Xong bữa ăn ngắn ngủi, bà ngồi bàn về cách bà dấu diếm mấy cuốn sách ông vẫn hằng trân trọng, mấy tập nhạc mấy cuốn băng cassette của con ...

- Toàn là những đồ quý giá cả mà họ đòi thu gom đem đốt , Nghe kể chuyện bên Tàu chỉ có Tần Thuỷ Hoàng là đốt sách, còn bây giờ cái gì cũng đốt , sợ quá con ơi . Bác cất hết rồi!

Hai bác cháu trò chuyện , Thu cố gắng không đền cập đến những điểu chán ngán thương tâm đang xảy ra, Bác như cũng hiểu không nói đến mà trong thâm tâm mỗi người nó như áng mây đen nghịt những điềm gở mà không ai muốn nói ra ... Trời đã tối, Thu dợm chào bà ra về, lại nghe tiếng chuông cửa vang lên nhè nhẹ ngắn đoạn hai ba hồi ... Bà giật mình buồn bã lo sợ nhin Thu
- Chúng nó lại đến hoạch hoẹ bác nữa ...
Thu phân vân nghĩ ngợi
- Chắc không phải đâu bác, họ đâu có bấm chuông nhẹ nhàng tử tế vậy, họ sẽ đập cửa rầm rầm, trời gần tối rồi ổ chuông cửa nhà bác không dễ thấy, phải là người quen, mới biết ...

coffeebean  
#556 Posted : Tuesday, December 25, 2012 3:21:11 AM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)


UserPostedImage



http://youtu.be/KPte1qU9800 (Silent Night - (trình bày Andrea Bocelli)


http://youtu.be/8st7tGMKKFU (Giáo Đường Im Bóng; Nguyễn Thiện Tơ - Thái Thanh)


coffeebean  
#557 Posted : Wednesday, December 26, 2012 12:30:31 AM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)


Cơn mưa bão dai dẳng đổ từ mấy ngày cuối tuần đến ngày lễ Giáng sinh vẫn mưa dầm dề lạnh buốt... đường phố đã lạnh lại càng vắng tênh, ánh đèn vàng heo hắt loang loáng soi mặt đường sũng nước ... Bài hát Noel chấm dứt, lời người phát thanh vang lên ... "đây là khoảng khắc cuối đài chúng tôi phát thanh các bài hát về Christmas, chương trình sẽ trở lại như thường lệ. Những bài hát này sẽ được cất giữ, hẹn ... đến năm sau ..."

Giật mình, lu bu quá để lòng nghe được ít bữa thì đã sang mùa khác. Cái ngày mai, năm tới ai biết được lẽ vô thường của đất trời ... Nơi đây, trời lập đông tuyết không rơi nhưng gió lùa cái buốt lạnh len lõi qua chiếc khăn vắt tháo ngang cổ và những giọt mưa dào dạt đến nhoà mắt, tê tê đầu mũi.

Con đường thật vắng mưa gió não nùng, đèn xanh đèn đỏ như cũng làm biếng đổi thay ... sáng mai cảnh vật lại khác đi ... thì hãy đi trong cái thênh thang trống vắng không vướng víu này, nghe lại một lần nữa những nhạc điệu êm ái, thánh thót reo vui ... những giây phút nhẹ nhàng ...

Xin an lành đến cho những tâm hồn mong được bình yên.

Xin nơi trú chân trong giông gió phong ba. Nếu phải đi hoặc không nơi ẩn náu mong cho chân vững bão qua.



http://youtu.be/3-b5IC_Jsfc

http://youtu.be/I3kn3xqZeCs


UserPostedImage
coffeebean  
#558 Posted : Tuesday, January 1, 2013 12:12:40 AM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)

Giờ phút đầu của một năm vừa đến !
Một năm mới 2013. Thời gian như cánh chim bay. Từ hồi còn bé xíu cũng như bao đứa trẻ ham chơi ở quê nhà, lòng cứ mong đến Tết mà sao lâu quá, thấy ngày tháng đi chậm quá ... Đi học cũng chơi, ở nhà còn chơi nhiều hơn, qua tết đến mùng mười đi học đã mấy bữa rồi vẫn còn xuân lai láng. Lớn lên một tí, rồi tí nữa thấy ngày vui như ngắn lại dần. Tết vui vào những ngày nao nức chờ tết đến và bắt đầu thấy tết như đã hết vào đêm giao thừa, nhất là từ khi ngẩn ngơ nghe bài hát có câu

"Em đến thăm anh đêm ba mươi ... Còn đêm nào vui bằng đêm ba mươi, Anh nói với người phu quét đường ..."

Thế mới hiểu vì sao mấy ông thi sĩ ngâm nga "Tình chỉ đẹp khi còn dang dở ..." thì ra tết chỉ vui dạo hăm mấy đến ba mươi tháng chạp mà thôi. Nên sau lễ Noel lòng cũng bùi ngùi ghê lắm, những điệu nhạc rộn ràng nao nức đã qua, những ngày nghỉ lễ đã hết và còn đấy nguyên một năm trước mặt ... "Đường trường xa, con chó nó tha con mèo", lại cày bừa cuốc xới một năm ... vui! Một cái gì đó đã hụt vơi, trống trải dẫu chung quanh vẫn không mấy đổi thay.

Dự báo thời tiết sáng mai, ngày đầu một năm sẽ lạnh tê nắng vàng, không âm u, dầm dề mưa gió bão bùng như như tuần lễ Giáng sinh vừa qua, như ngày đầu năm ngoái. ..ừ ! sẽ cuốc bộ, sẽ đi ngang qua ngọn đồi vang vang tiếng chuông nhà thờ trên con dốc vắng tanh, vọng ra lần chót những bài hát Giáng sinh. Nghe một lần tiếng phong cầm âm vang ngân nga. Biết đâu đời vốn vô thường!

Một năm đã qua, năm mới đang đến na ná như lời bài hát

Here were are ... Feeling lost and feeling blue. The morning seems so grey

Không hiểu nỗi buồn thiu của người say sau một bữa cười vui, uống rỉ rả ...tỉnh dậy nhìn những hạt confetti vương vãi, chai rược cạn lăn lóc, chỉ còn ta với ta ... có giống cái buồn tênh của kẻ nhận làm designated driver, nhìn cả nỗi cười vui rôm rả, say sưa líu ríu, đến lúc cái buồn thiu váng vất của hangover lò mò bò đến trên những khuôn mặt ngẩn ngơ ...

Thật cám ơn người nhạc sĩ trong nỗi buồn tê tái ấy đã viết lên lời hát, giai điệu thật thấm thía ... Thoảng khi hãy mong ước suy tưởng chuyện đẹp ngời ... Có thể nào ta gắng thực hiện những ước mơ, hoài bão suy tư lòng hằng đeo đuổi. Vì biết đâu, một ngày đó chưa làm được, ta đã năm yên như chiếc lá bên đường.

http://youtu.be/tkAwq2_9Ndg

No more champagne. A nd the fireworks are through
Here we are, me and you, Feeling lost and feeling blue
It's the end of the party

And the morning seems so grey so unlike yesterday
Now's the time for us to say...

Happy new year, Happy new year
May we all have a vision now and then
Of a world where every neighbour is a friend
Happy new year, Happy new year
May we all have our hopes, our will to try
If we don't we might as well lay down and die
You and I

Sometimes I see
How the brave new world arrives
And I see how it thrives
In the ashes of our lives
Oh yes, man is a fool
And he thinks he'll be okay
Dragging on, feet of clay
Never knowing he's astray
Keeps on going anyway...

Happy new year. Happy new year
May we all have a vision now and then
Of a world where every neighbour is a friend
Happy new year. Happy new year
May we all have our hopes, our will to try
If we don't we might as well lay down and die
You and I

chiều tím  
#559 Posted : Saturday, February 2, 2013 7:44:33 AM(UTC)
chiều tím

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/15/2011(UTC)
Posts: 262
Location: Nha Trang

Thanks: 207 times
Was thanked: 121 time(s) in 83 post(s)


UserPostedImage
thanks 1 user thanked chiều tím for this useful post.
coffeebean on 2/3/2013(UTC)
coffeebean  
#560 Posted : Wednesday, February 6, 2013 1:01:28 AM(UTC)
coffeebean

Rank: Advanced Member

Reputation:

Groups: Registered
Joined: 3/16/2011(UTC)
Posts: 1,451

Thanks: 247 times
Was thanked: 896 time(s) in 415 post(s)


UserPostedImage



Ông Đồ

Vũ Đình Liên



Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người qua
Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài
Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa, rồng bay

Nhưng mỗi năm, mỗi vắng
Người thuê viết nay đâu
Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầu

Ông đồ vẫn ngồi đấy
Qua đường không ai hay
Lá vàng rơi trên giấy
Ngoài trời mưa bụi bay

Năm nay đào lại nở
Không thấy ông đồ xưa
Những người muôn năm cũ!
Hồn ở đâu bây giờ ?



UserPostedImage


Users browsing this topic
Guest
31 Pages«<2627282930>»
Forum Jump  
You cannot post new topics in this forum.
You cannot reply to topics in this forum.
You cannot delete your posts in this forum.
You cannot edit your posts in this forum.
You cannot create polls in this forum.
You cannot vote in polls in this forum.